تفسير
خداى تعالى در اين آيات اسرار منافقان را فاش كرده فرمايد : « يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ ما قالُوا . . . » اينان بدروغ سوگند ميخورند كه اين سخنان را نگفتهاند . . . و بدنبال آن قسم مىخورد كه چنين نيست و آن سخن را گفتهاند ، زيرا « لام » در جملهء « لَقَدْ قالُوا » لام قسم است ، و منظور از « كلمهء كفر » هر كلمهاى است كه بوسيلهء آن نعمتهاى الهى انكار شود ، و آنها چنان بودند كه در دين اسلام طعنه ميزدند . « وَ كَفَرُوا بَعْدَ إِسْلامِهِمْ » و پس از اظهار اسلام كفر ورزيدند ، يعنى كفر باطنى ايشان آشكار شد . « وَ هَمُّوا بِما لَمْ يَنالُوا » در اين جمله سه قول است : 1 - كلبى و مجاهد و ديگران گفتهاند : يعنى در شب عقبه تصميم بقتل رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - و رم دادن شتر آن حضرت گرفتند . 2 - قتاده و سدّى گفتهاند : يعنى آهنگ بيرون كردن رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - را از مدينه كردند ولى نتوانستند منظور خود را عملى كنند .