پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۱ — صفحه 124

پدیدآورندگان:

ص۱۲۴

بيان آيهء 56 - 57

شرح لغات :

فرق : اضطراب و وحشت نفس از رسيدن زيان . ملجأ : جايى است كه بدان پناه برند و متحصن شوند ، و معقل ، و موئل ، و معتصم ، و معتمد همه به همين معنا است . مغارات : جمع مغارة : پنهانگاه ، از غار است كه همان نقب در كوه باشد . مدّخل : راهى است كه براى رفتن در آن دسيسه كنند ( و نقشه بكشند ) . جماح : بشتاب رفتن شخص را گويند كه چيزى نتواند او را از راه باز گرداند .

تفسير :

در اين آيات خداى سبحان يكى از اسرار منافقان را فاش كرده فرمايد : « وَ يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنَّهُمْ لَمِنْكُمْ » اين منافقان به خدا قسم ميخورند كه از جملهء شما مردمان با ايمان هستند يعنى مانند شما مؤمن هستند . « وَ ما هُمْ مِنْكُمْ » ولى ايمانى به خدا ندارند چنانچه شما ايمان داريد . « وَ لكِنَّهُمْ قَوْمٌ يَفْرَقُونَ » بلكه اينها ترس كشته شدن و اسارت را دارند اگر تظاهر به ايمان نكنند . « لَوْ يَجِدُونَ مَلْجَأً » ابن عباس گفته : يعنى اگر پناهگاهى بيابند ، و قتاده گفته : يعنى قلعه‌اى . « أَوْ مَغاراتٍ » ابن عباس گفته : يعنى غارهايى در كوه ، و عطا گفته است : يعنى سردابهايى . « أَوْ مُدَّخَلًا » ضحاك گفته : يعنى ورودگاه‌هايى كه در آن مأوى گيرند ، و ابن زيد گفته : يعنى لانه‌اى چون لانهء موش ، و از امام باقر عليه السلام روايت شده كه فرمودند : يعنى نقب‌هاى زمينى . چنانچه از ابن عباس هم همين تفسير نقل شده . و حسن گفته :