بيان آيهء 56 - 57
شرح لغات :
فرق : اضطراب و وحشت نفس از رسيدن زيان .
ملجأ : جايى است كه بدان پناه برند و متحصن شوند ، و معقل ، و موئل ، و معتصم ، و معتمد همه به همين معنا است .
مغارات : جمع مغارة : پنهانگاه ، از غار است كه همان نقب در كوه باشد .
مدّخل : راهى است كه براى رفتن در آن دسيسه كنند ( و نقشه بكشند ) .
جماح : بشتاب رفتن شخص را گويند كه چيزى نتواند او را از راه باز گرداند .
تفسير :
در اين آيات خداى سبحان يكى از اسرار منافقان را فاش كرده فرمايد :
« وَ يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنَّهُمْ لَمِنْكُمْ »
اين منافقان به خدا قسم ميخورند كه از جملهء شما مردمان با ايمان هستند يعنى مانند شما مؤمن هستند .
« وَ ما هُمْ مِنْكُمْ »
ولى ايمانى به خدا ندارند چنانچه شما ايمان داريد .
« وَ لكِنَّهُمْ قَوْمٌ يَفْرَقُونَ »
بلكه اينها ترس كشته شدن و اسارت را دارند اگر تظاهر به ايمان نكنند .
« لَوْ يَجِدُونَ مَلْجَأً »
ابن عباس گفته : يعنى اگر پناهگاهى بيابند ، و قتاده گفته : يعنى قلعهاى .
« أَوْ مَغاراتٍ »
ابن عباس گفته : يعنى غارهايى در كوه ، و عطا گفته است : يعنى سردابهايى .
« أَوْ مُدَّخَلًا »
ضحاك گفته : يعنى ورودگاههايى كه در آن مأوى گيرند ، و ابن زيد گفته : يعنى لانهاى چون لانهء موش ، و از امام باقر عليه السلام روايت شده كه فرمودند :
يعنى نقبهاى زمينى . چنانچه از ابن عباس هم همين تفسير نقل شده . و حسن گفته :