( 1 ) و على اىّ حال امام رضا عليه السلام اعلان كرده كه ضرورت اشتمال احكام شرعيه بر مصالح در جانب واجبات و بر مفاسد در جهت محرّمات است و به اين دليل در جواب از علل بعضى احكامى كه فضل بن شاذان از او روايت كرده ، استدلال نموده است . او عليه السلام فرمود : اگر سؤال كنندهاى بپرسد كه آيا جايز است حكيم ( اللّه ) بندهاش را به يك كار ( پرستش ) بىدليل يا بىمعنى مكلّف كند ، به او گفته مىشود اين جايز نيست زيرا او حكيم است نه سبكسر و نه جاهل . پس اگر گويندهاى بگويد به من بگو : « چرا او مخلوقاتش را به عمل پرستش مكلّف كرد ؟ » ، گفته مىشود به دلايل بسيار . پس اگر گويندهاى بگويد : « به من بگو راجع به اين دلايل كه آيا آنها معروف و موجودند يا نه معروفند و نه موجود ؟ » ، گفته مىشود بلكه آنها معروف و موجودند نزد مردمشان .
به هر حال در عصر امام سؤالات زيادى از علل بعضى بحثهاى كلامى شايع شده بود همچنان كه سؤالات ديگرى از حكمت در تشريع بعضى احكام شرعيه شايع بود و نيز سؤالات ديگرى از احوال پيامبران و موقعيت امّتهاى گذشته بر امام رضا عليه السلام عرضه مىشد و حضرت به آنها جواب مىداد . محمد بن سنان مقدار زيادى از آن سؤالات را مطرح كرد و فضل بن شاذان بعضى از آن پاسخها را شنيد . سؤالات به شرح ذيل است :
( 2 )
مسائل كلاميه ( پرسشهاى كلامى )
اما پرسشهاى كلامى كه امام رضا عليه السلام علل آنها را بيان كرده اين است :