سَنُمَتِّعُهُمْ ثُمَّ يَمَسُّهُمْ مِنَّا عَذابٌ أَلِيمٌ »
بر نمىآيد كه در آنجا كسانى هم بودهاند كه توفان نوح آنان را فرو نگرفت و خداوند متعال تا مدت زمانى آنان را بهرهمند ساخت و آنگاه عذابى دردناك دامنگيرشان شد ؟
12 ) همچنين مورخان و مفسران اسلامى تقريبا نظر دارند كه توفان در عراق آغاز شد و در همانجا فرو نشست ، چنان كه بنابر روايت مجاهد و شعبى تنور در سرزمين كوفه و بنابر روايت قتاده در جزيرة العرب واقع بود ، كه از آن گذشته بنابر نظر سومى كشتى نوح سفر خود را از « عين ورده » ( چنان كه ياقوت حموى مىگويد شهرى مشهور در جزيرة العرب است ) آغاز كرد ، آنگاه اگر بخواهيم آنچه را كه در قرآن كريم دربارهء پهلو گرفتن كشتى نوح بر كوه جودى بر آن بيفزاييم ( جودى كوهى واقع در شرق جزيرهء ابن عمر تا كرانهء دجله در موصل است ) مىبينيم كه تمامى اين جايهاى ياد شده در عراق واقع است ، آنگاه بديهى است كه آغاز و پايان سفر كشتى نوح در عراق بوده است .
13 ) صاحب تفسير جزء تبارك معتقد است كه موضوع فراگير بودن توفان مطلبى است كه در قرآن كريم نصّ صريحى در اين باره نداريم و اينكه مىفرمايد :
« قِيلَ يا أَرْضُ ابْلَعِي ماءَكِ »
هرگز نصّى دال بر تمامى بخشهاى زمين نيست چنان كه در موارد بسيارى در عين فصاحت بر يك سوى از جهتهاى زمين دلالت مىكند ، مانند آنچه در سورهء يوسف آمده است كه « مرا بر گنجينههاى زمين بگمار كه من نگاهبان دانايى هستم » . و « بدينسان به يوسف در آن سرزمين تمكن بخشيديم تا در هر كجاى آن كه مىخواست جاى گيرد » . . . چنان كه ملاحظه مىشود در هر دو مورد مراد از « ارض » سرزمين مصر - نه سراسر كرهء زمين - است ، البته ما در اين مقام - پناه بر خدا - نمىخواهيم در قدرت خداوند پيرامون در ميان آوردن توفانى فراگير زمين ترديدى به خود راه دهيم ، بلكه معتقديم كه به طور ويژه بايد در باورهايمان به روايات صحيح و امور خرد پسند تكيه كنيم « 1 » .
14 ) صاحبان تفسير جلالين در تفسير آيهء
« إِنَّ فِرْعَوْنَ لَعالٍ فِي الْأَرْضِ
/ بى گمان فرعون در اين سرزمين به سركشى روى آورده است » [ يونس / 83 ] . معتقدند كه مراد از « ارض » همان سرزمين مصر است « 2 » .
هامش
( 1 ) . عبد القادر مغربى ، تفسير جزء تبارك ، ص 139 .
( 2 ) . جلال الدين محلى و جلال الدين سيوطى ، تفسير جلالين ، ص 193 .