و همچنين است حال هرگاه مقصود او اين بود كه سورهء مباركهء حمد را تلاوت نموده باشد و غفلتا شروع نمود به تسبيحات أربع ، بعد از آن متذكر شد به حقيقت حال ، در اين صورت نيز ظاهر اين است كه اجتزاء به آنچه در آن شروع نموده نتواند نمود ، بلكه لازم است عدول از آن نموده .
كلامى كه در اين مقام هست اين است كه آيا بعد از عدول عود نمايد به همان منوى يا نه ؟ بلكه جايز است بعد از عدول از آنچه شروع نموده بود و همان را نيت نموده اتيان به آن نمايد ، ظاهر اين است كه جايز بوده باشد ، نظر به اطلاق ادله تخيير .
توضيح مقام مقتضى اين است كه گفته شود : مسأله متصور به چند قسم مىشود : اول : آن است كه مكلف در حين نيت ناوى اين بود كه در ركعتين أخيرتين نماز چهار ركعتى مثلا اتيان به تسبيحات نموده باشد ، و به همين نيت شروع در نماز نمود و بعد از بلوغ به ركعتين اخيرتين به مقتضاى نيت خود اتيان به تسبيحات نمود ، اين أحسن أقسام و أسلم آنها است .
دوم : آن است كه مكلف در حين نيت مطلقا متعرض تعيين هيچ يك از سورهء مباركه حمد و تسبيحات نشد تا آن كه ايستاد در ركعت ثالثه آن وقت تعيين نمود سورهء مباركهء حمد را يا تسبيحات را و شروع در آن نمود ، اين قسم اگر چه در آن اشكال مىتوان نمود ، نظر به اين كه عمل حين نيت بايد متعين بوده باشد ، و لازم اين فرض آن است كه منوى متعين نبوده باشد ، نظر به اين كه تعيين عمل ذى اجزاء مختلف به تعيين اجزاى آن مىشود ، و مفروض در اين قسم آن است كه تعيين اين جزء نشده است ، لكن جواب از اين آن است كه قدر لازم تعيين نماز ظهر يا عصر يا عشاء است و اين متحقق است ، و أما تعيين احد جزئى كه دليل شرع دلالت كرده بر اين كه هر يك را كه خواهد اتيان مىتواند نمود نظر به اطلاق دليل تخيير در حين نيت
تحفة الأبرار الملتقط من آثار الأئمة الأطهار ( فارسي ) — صفحة 98
مساهمون: سيد مهدى رجائى
ص٩٨