به جانب يمين و يسار ، اگر چه در غير حالت تكبير و شهادتين بوده باشد . و اما التفات به وجه تنها ، پس كراهت آن معلوم نيست .
و از جمله مكروهات در حال اذان ترجيع و تثويب است ، پس در اين دو مقام است :
مقام أول : در بيان ترجيع است . بدان كه علماء اختلاف كردهاند در حقيقت ترجيع به پنج قول :
أول : آن است كه ترجيع عبارت است از تكرير تكبير و شهادتين است در أذان ، يعنى علاوه بر چهار تكبير و زايد بر دو شهادتين ، اين قول قول شيخ است در مبسوط « 1 » و ابن براج است در مهذب « 2 » .
دوم : آن است كه ترجيع عبارت است از تكرير شهادتين دو مرتبه ديگر ، اين قول خلاف « 3 » و جامع « 4 » و تحرير و تذكره و منتهى است .
سوم : آن است كه ترجيع عبارت از تكرير فصل از فصول اذان است ، اين ظاهر مىشود از شيخ شهيد در ذكرى .
چهارم : آن است كه ترجيع عبارت از تكرير شهادتين است جهرا بعد از اتيان به آن اخفاتا ، و اين ظاهر مىشود از صاحب مغرب و صاحب قاموس « 5 » .
پنجم : آن است كه ترجيع در أذان عبارت از ترديد صوت است در حلق در حين تلفظ به فصول آن ، و اين ظاهر مىشود از صاحب صحاح « 6 » و صاحب
هامش
« 1 » مبسوط شيخ طوسى ج 1 / 95 .
« 2 » مهذب ابن براج ج 1 / 89 .
« 3 » خلاف شيخ ج 1 / 288 .
« 4 » جامع ابن سعيد ص 71 .
« 5 » قاموس اللغه ج 3 / 28 .
« 6 » صحاح اللغه ج 3 / 1218 .