بدهى تا در جهاد اعداى دين حاضر باشيم ونوبت به نوبت در لشگرها برآييم . عثمان آنها را در مقابله فارس كه صوبه زور طلب بود وزمين داران ( 1 ) سركش داشت ، آبادان ساخت وعوض أراضي آنها از آن حدود اقطاعات نمود .
واز بعضي صحابه هم معاوضه أراضي كنانيدند مثلا از طلحه زمين أو را - كه در حضرَموت بود - گرفت . . . [ و ] ( 2 ) طلحه را در عوض أو أراضي آن جماعت بداد ، واز أشعث بن قيس زمين أو را - كه در كنده بود - گرفت وأو را عوضش از جاى ديگر بداد ، واين همه به تراضى بود أصلا جاى طعن وملامت نيست ( 3 ) .
أقول :
اقطاع أراضي موات نيز به اعتقاد عمر بدون رضامندى جميع مسلمين جايز نيست ، چنانچه ولى الله در كتاب “ إزالة الخفا “ آورده :
جاء عيينة ( 4 ) بن حصين والأقرع بن حالس ( 5 ) إلى أبي بكر ، فقالا : يا خليفة رسول الله [ ص ] ! إنّ عندنا أرضاً سبخة ليس فيها
هامش
1 . در [ الف ] اشتباهاً : ( زميداران ) آمده است .
2 . زيادة از مصدر ، در [ الف ] به اندازه چند كلمه سفيد است .
3 . تحفه اثناعشريه : 326 .
4 . في المصدر : ( عتبة ) .
5 . في المصدر : ( حابس ) .