خدا ، و بيان كنندهء احكام ظاهرى و واقعى خداوند است ، همانند مجتهدى كه احكام را كه از كتاب و سنّت به دست آورده و بيان مىكند .
2 . مقام قضاوت ؛ كه از اين جهت در دعواهاى حقوقى و مالى مردم وارد مىشود و حكم مىكند ، و دعوا و اختلاف را خاتمه مىدهد .
3 . مقام حكومت و رياست بر مردم از طرف خدا ؛ كه از اين جهت در مواردى كه آن را به مصلحت امّت تشخيص مىدهد - مانند نصب فرماندهان و قضات و امثال آن - اوامر و نواهى او نافذ است .
در داستان سمره ، ظاهر حكم پيامبر صلى الله عليه و آله به نفى ضرر و ضرار ، اين است كه نه از باب مقام نبوت است ، و نه از باب قضاوت ؛ زيرا نه مرد انصارى و نه سمره هيچكدام در حكم تكليفى يا وضعى مسئلهء خودشان شك نداشتند و جاهل به حكم نبودند ( كه در اين صورت حكم پيامبر صلى الله عليه و آله در مقام نبوت مىشد ) ، و نزاعشان هم بر سر مسألهاى نبود كه در تشخيص مصداق يا حكم آن اشتباه كرده باشند ( كه در اين صورت حكم پيامبر صلى الله عليه و آله از مقام قضاوت مىشد ) ؛ بلكه عمل مرد انصارى از باب شكايت و داد خواهى و طلب كمك از پيامبر صلى الله عليه و آله به عنوان والى و حاكم بر مسلمين بود ، در حالى كه حكم و موضوع را مىدانست .
و اينكه پيامبر صلى الله عليه و آله دستور داد كه نخل او را از زمين در آوردند و
قاعده لا ضرر ( ترجمه القواعد الفقهية ) ( فارسى ) — صفحة 147
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٤٧