يكى است اما مجرد ( واحد ) است در معنا ، در حالى كه انسان يكى است اما در معنا دوگانه است ، يعنى تركيبى از : شخص واحد است . شباهت « 1 » تنها مربوط به معناهاست . نوثال گفت : اى محمد ! تو صحيح مىگويى .
ب ) على عليه السلام اولين امام
1 . تنزيه خدا
امام على بن موسى الرضا از اولين امامان به سند خود نقل مىكند كه امام حسين بن على ( سومين امام ) فرمود : اميرالمؤمنين عليه السلام در مسجد كوفه ، مردم را مورد خطاب قرار داد و گفت : سپاس مخصوص خداست ، كه نه از چيزى نشئت ( سرچشمه ) گرفته و نه موجودات را از چيزى به وجود مىآورد . « 2 » زودگذرى ( بىدوامى ) چيزها ، ازلى بودن او را گواهى مىدهند . كه با قدرت خود آنها را آفريد ؟ او جاودانگىاش با نابودى ( فناى ) آنها قابل اثبات است . هيچ جايى از او خالى نيست كه او هر موقعيتى را
هامش
( 1 ) . تشابه ، تشبيه ، همسانى ، يك اصطلاح مهم فتى در كلام اسلامى و تصوف است . به اين معنا كه « اعتقاد به اينكهصفات خداوند مىتواند مانند صفات انسان يا مخلوقات باشد ، لذا دانشمندان مسلمان ، اين واژه و اصطلاح را در زبانهاى لاتين به واژه. ANThromorphismانسان مدارى » ترجمه كردهاند .
اين معنا ، غير قابل قياس بودن خداوند به انسان و مخلوقات است كه در مقدمه به آن اشاره شد ، آيات قرآنى بر آن دلالت دارد :« لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ »كه صفات خداوند به هيچ وجه شبيه انسانها و مخلوقات نيستند .
امامان تأكيد دارند كه اين تنزيه را توضيح دهند بى آنكه تشبيهى صورت گيرد .
اما در كلام اخير و همچنين در تصوف ، تلاشى صورت مىگيرد كه ميان خداوند و مخلوقات ، نسبتها را بسنجد به اين ترتيب كه حضرت حق نه كاملًا شبيه مخلوق است و نه كاملًا قابل مقايسه و بلكه همزمان و همسان و غير قابل مقايسه است . مثلًا ابن عربى در كتاب خود فصوص الحكم در فصل سوم اين مطلب را آورده است . نك : ويليام چيتيك ، مختصر فصول الحكم ، 1975 . .
( 2 ) . به وسيله علامه مجلسى در صفحات ج 3 - ، 223 - 224 اشاره شده است . اين نظريه نقد در ديدگاههاى كسانىاست كه مىگويند : هر حادث بايد از يك محدث ( پيشين ) به وجود آيد . .