به اين اثر جلب كرد .
كميت ، در عين حال ، كوشيد تا خود را از خطر نجات بخشد و به منظور خشنودى خليفه ، حتى اشعارى در ستايش از امويان سرود . ( 49 ) با وجود اين شاعر همچنان مورد عنايت امامان حقه نسل حسين ( ع ) بود و جعفر صادق ( ع ) درباره او فرمود : « روح القدس ، يارى خود را از كميت دريغ نداشته است . » ( 50 )
گرچه در شهر بصره بطور كلى جوّ ضد تشيّع حاكم بود ولى امام باقر ( ع ) موفق به كسب پيروانى چون محمد بن مروان البصرى ( 51 ) و مالك بن اعين ( 52 ) شد . در مكّه نيز ، امام باقر تعداد اندكى از پيروان ثابت قدم و سرسخت بدست آورد .
به هرحال محبوبيّت نهضت زيد بن زين العابدين ، تلاشهاى امام باقر ( ع ) را به استقرار امامت مشروع و حقّه تحت الشعاع قرار داد ولى در عين حال حضرتش حمله خود را تنها به دوستان و پيروان زيد محدود ساخت . با وجود اين هر زمان كه فرصتى دست مىداد ترديدى در كشمكش و مناظره كاملا شديد نسبت به حقوق زيد روا نمىداشت .
از اين رو ، وقتى كه سعيد بن المنصور ، يكى از رهبران زيديه از او پرسيد :
« نظر شما درباره نبيذ چيست ؟ زيرا ديدهام كه زيد آن را مىنوشد . »
امام باقر ( ع ) پاسخ داد : « باور نمىكنم كه زيد ( نبيذ ) بنوشد ، ولى حتى اگر هم او مبادرت به اين كار بكند ، نه پيامبر است و نه امين پيامبر ، تنها فردى معمولى از خاندان محمد ( ص ) است و برخى اوقات درست عمل مىكند و زمانى هم مرتكب خطا مىشود . » ( 53 )
اين سخن هم انكار آشكار امامت زيد است و هم تأكيد ضمنى بر موقعيت خود به عنوان وصى پيامبر مىباشد . امام محمد باقر ( ع ) فرزند فاطمه ( ع ) دختر حسن ( ع ) ( 54 ) بود و بنابراين از دو سو به پيامبر ( ص ) و على ( ع ) نسب مىبرد و بر زيد كه مادرش بردهاى از سند بود ( 55 ) مزيت بزرگى داشت . اما امام باقر ( ع ) هرگز تمايلى به تشكل نهضت فعّال از خود نشان نداد و سياست مسالمتآميز پدر را دنبال كرد .
از طرف ديگر ، زيد دوست و همكار نزديك و اصل بن عطاء معتزلى بود و تحت تاثير شديد عقايد و اصل بن عطاء قرار داشت و تأكيد خود را بر اصل « امر به معروف و نهى از منكر » با اعمال زور ، در صورت لزوم نهاد . وى همچنين معتقد بود
تشيع در مسير تاريخ ( فارسي ) — صفحة 293
مساهمون: سيد حسين محمد جعفري
ص٢٩٣