بسم الله الرحمن الرحيم
پيشگفتار :
از دير زمان علما وفقهاى بزرگ اسلام براي آشنايى وآگاهى مردم دستور العملهاى ديني
را بر مبناى استنباطاتى كه از قرآن كريم وأحاديث أهل بيت ( ع ) داشتند به صورت
رساله عمليه وبا نامهاى گوناگون تهيه مىكردند ودر دسترس آنان قرار مىدادند .
ظاهرا نخستين رساله اى كه توسط علماى شيعه در سده چهارم هجرى نوشته شده رساله
" علي بن بابويه " قدس سره پدر بزرگوار شيخ صدوق ، وبعد از آن كتابهاى " مقنع " ، " هدايه "
و " من لا يحضره الفقيه " تأليف مرحوم صدوق قدس سره است . كتاب أخير همان گونه كه از
نامش پيداست براي كساني نوشته شده كه دسترسى به علما وفقها نداشته اند .
پس از آن نيز كتابهاى ديگرى چون : " مقنعه " ، " ناصريات " ، " مراسم " ، " نهاية " ،
" شرايع " ، " المختصر النافع " ، " تبصرة المتعلمين " ، " تحرير " ، " لمعة "
، " جامع عباسى " ، " نجاة العباد " ، " العروة الوثقى " ، " منتخب المسائل "
، " مجمع الرسائل " ، " ذخيرة العباد " و . . . توسط علما ومراجع تقليد در هر عصر وزماني
تهيه شده ودر دسترس علاقة مندان قرار گرفته است .
اولين رساله اى كه در اين زمينه به فارسي زبانان عرضه شد كتاب با ارزش "
جامع عباسى " است ، كه توسط مرحوم شيخ الاسلام " شيخ بهائى " وشاگردش
" شيخ نظام الدين ساوجى " قدس سرهما نوشته شده است .
اين كتاب در زمان خود نقش توضيح المسائل امروز را داشته است وشيعيان
از آن بهره مند بوده اند ، اما از آن جهت كه متن رساله هاى فارسي در گذشته از اصطلاحات
پيچيده فقهى وكلمات مشكل ونا مأنوس انباشته بود ، واز سوى ديگر مردم براي فرا گيرى
مسائل شرعي خود پيوسته از مراجع زمانشان مىخواستند كه نظرات فقهى خود را در يك
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 6
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص٦