الف - چنانچه پيش از رسيدن به ركوع متوجه شود ، بايد بنشيند وتشهد را بخواند
ودوباره بايستد وتسبيحات يا حمد را بخواند وپس از سلام نماز بنابر احتياط براي هر يك از
ايستادن بي جا وچيزهايى كه خوانده - اگر خوانده باشد - دو سجده سهو بجا آورد .
ب - چنانچه در ركوع يا پس از آن متوجه شود ، بايد نماز را تمام كند وپس از سلام
نماز بنابر احتياط تشهد را قضا نمايد ونيز براي تشهد فراموش شده دو سجده سهو نيز
بجا آورد .
" مسأله 972 " مستحب است در حال تشهد بر ران چپ بنشيند وروى پاى راست را
بر كف پاى چپ بگذارد وپيش از تشهد بگويد : " الحمد لله " يا بگويد : " بسم الله وبالله
والحمد لله وخير الأسماء لله " ، همچنين مستحب است دستها را بر رانها بگذارد
وانگشتها را به يكديگر بچسباند وبه دامان خود نگاه كند ، وپس از تمام شدن تشهد چنانچه
در ركعت آخر نباشد بگويد : " وتقبل شفاعته وارفع درجته " .
8 - سلام نماز :
" مسأله 973 " پس از تشهد ركعت آخر مستحب است نمازگزار در حالي كه نشسته
وبدنش آرام است بگويد : " السلام عليك أيها النبي ورحمة الله وبركاته " ، وپس از آن
واجب است بگويد : " السلام عليكم ورحمة الله وبركاته " يا بگويد : " السلام علينا وعلى
عباد الله الصالحين " ، ولى اگر اين سلام را بگويد ، احتياط مستحب آن است كه بعد از آن
" السلام عليكم ورحمة الله وبركاته " را هم بگويد .
" مسأله 974 " اگر نمازگزار از روى عمد سلام واجب نماز را نگويد نمازش باطل
است ، ولى اگر آن را فراموش نمايد وپس از اندك زماني يادش آيد يكى از سه صورت را
دارد :
الف - اگر صورت نماز به هم نخورده وكارى كه با نماز منافاة دارد انجام نداده باشد ،
سلام را بگويد ونمازش صحيح است .
ب - اگر كارى كه فقط عمدى آن نماز را باطل مىكند از روى اشتباه انجام داده - مثلا
حرف زده باشد - سلام نماز را بگويد ودو سجده سهو نيز بجا آورد .
ج - اگر كارى كه عمدى وسهوى آن نماز را باطل مىكند انجام داده - مثلا پشت به قبله
كرده باشد - بنابر احتياط واجب دو سجده سهو بجا آورد ونماز را نيز دوباره بخواند .
" مسأله 975 " سلام نماز نيز بايد دنبال هم وبه عربى صحيح گفته شود ، وبدن
نمازگزار در حال گفتن سلام آرام باشد .
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 177
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص١٧٧