شيخ ابو الحسن خوارى وفاتش در سنه ثلاثين و مأتين بعهد واثق . از سخنان اوست : هر كه عاقلتر به خدا عارفتر [ و هر كه به خدا عارفتر بود ، زودتر به منزل رسد [ 1 ] ] . دنيا چون مزبله ايست و سكان آن سگان . هر كه دنيا زيادت از ما يحتاج طلبد كمتر از سگان است كه سك از مزبله به قدر حاجت مىخورد و مىگذرد . هر كه به دنيا نگرد به نظر ارادت و محبت ، خداى تعالى نور يقين و زهد از دلش ببرد . هيچ بلا صعبتر از غفلت نيست .
شيخ احمد بن حرب معاصر با يزيد بسطامى بود . از سخنان اوست : كاشكى بدانستمى كيست كه بد من مىگويد تا مزد او را بدادمى تا چون كار مىكند اجرت [ 2 ] ستده باشد . حق تعالى مىفرمايد : * ( لَقَدْ خَلَقْنَا الإِنْسانَ في أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ 95 : 4 ) * [ 3 ] چون بنيكوترين صورتى آفريد بىمروتى باشد ببدترين صفتى مشغول بودن [ يعنى متابعت ديو نمودن [ 4 ] ] . او را پرسيدند چرا شب نمىخسبى ؟ گفت عمرى كه از بهر طاعت دادهاند ، چگونه در غفلت صرف كنم .
شيخ ابو حامد احمد بن خضرويهء بلخى مدت نود و پنج سال عمر داشت . در سنهء اربعين و مأتين به زمان متوكل در گذشت . از سخنان اوست : [ حقيقت ] [ 5 ] معرفت آن است كه دوست دارى حق را بدل و ياد كنى به زبان و فرمان برى بتن و از غير او بريده شوى . ترك شهوت بهترين افعال است و دوستى آن بدترين احوال . اگر نه شهوت بودى غفلت بر خلق ظفر نيافتى .
شيخ ابو عبد الله حارث بن اسد المحاسبى وفاتش ببغداد ، در سنهء ثلاث و اربعين و مأتين ، به زبان متوكل . از سخنان اوست : خدا را باش و گر نه خود مباش . هر كه باطن خود بمراقبت و اخلاص درست كند خداى تعالى ظاهر او بمجاهدت و اتباع سنت درست گرداند .
شيخ ثوبان و هو ابو الفضل بن [ 6 ] ابراهيم معروف بذو النون مصرى .
وفاتش در سنهء خمس و اربعين و مأتين به زمان متوكل .
هامش
[ 1 ] - ب فقط .
[ 2 ] - ق : مزد .
[ 3 ] - قرآن سورة التين 4 .
[ 4 ] - ق - نسخ : فرمان ديو .
[ 5 ] - ق فقط .
[ 6 ] - نفحات الانس چاپ تهران 1336 : ابو الفيض .