نمىنمايد ، خونش و نه چيزى از مالش را حلال نمىشمارد مگر به رضايت وى ، آيا ابلاغ نمودم ؟ » .
گفتند : آرى .
( 1 ) حضرت فرمود : « خداوندا ! گواه باش » .
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله همچنان به سخنرانى خود ادامه داد كه سرشار بود از آنچه رسالت اسلامى در برداشت از موارد درخشانى در عالم تشريع .
سپس سخنانش را چنين پايان داد : « پس از من به كفر بازنگرديد كه گمراه و بعضى از شما مالك الرقاب بعضى ديگر باشيد . من در ميان شما بر جاى مىگذارم چيزى را كه اگر به آن تمسك جوييد هرگز گمراه نشويد : كتاب خدا و عترتم اهل بيتم . آيا ابلاغ نمودم ؟ » .
گفتند : آرى .
( 2 ) حضرت فرمود : « خداوندا ! گواه باش » . سپس روى به آنان كرد و از آنها خواست تا به آنچه اعلام نمود و ميان آنها منتشر ساخت ، متعهد و ملتزم باشند و فرمود : « همانا شما مسئول هستيد پس حاضر از شما به غايب اطلاع دهد » « 1 » .
و بدين گونه خطابهء مهمّ آن حضرت به پايان رسيد كه حاوى مطالب مورد نياز امّت در زمينههاى اجتماعى و سياسى بود . و نيز براى آنان رهبرانى از اهل بيت خود معين فرمود كه به اصلاح عام و رسيدن به اهداف امّت در زمينههاى اقتصادى و اجتماعى ، اهتمام مىورزند .
( 3 )
كنگرهء غدير خم
هنگامى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله حج خود را به پايان رساند ، به سوى يثرب حركت
هامش
( 1 ) يعقوبى ، تاريخ 2 / 90 - 92 .