است « 1 » و اين مقيّد ساختن مطلق است . دربارهء تخصيص دادن عام زركشى چنين مىگويد « 2 » : « به صفت عام استدلال نمىشود هرگاه مقيّد نمودن عدم تعميم ظاهر نشده باشد كه آن هم از بافت فهميده مىشود و لذا شافعى گفته است : لفظ ، مقصودش روشن و در غير مقصودش احتمال دارد . » از نمونههاى تخصيص دادن امر كلّى و عام آيهء « وَ مَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً » « 3 » مىباشد كه « متعمّدا » تخصيص « من » است كه عام مىباشد و مقيّد نمودن امر مطلق مثل آيهء « أُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيمَةُ الْأَنْعامِ » به « إِلَّا ما يُتْلى عَلَيْكُمْ » « 4 » . بنابراين اگر بافت نباشد ، نمىتوان بر اين معانى تفصيلى و احكام آنها استدلال نمود و لذا اصوليون در اين باب به بررسيهاى فراوانى دست يازيدهاند .
6 - تنوّع معنا
از نمونههاى دلالت بافت بر تنوّع معنا آيات زير است : « ثَمانِيَةَ أَزْواجٍ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَ مِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ وَ مِنَ الْإِبِلِ اثْنَيْنِ وَ مِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِ » « 5 » ، و « فَأَنْشَأْنا لَكُمْ بِهِ جَنَّاتٍ مِنْ نَخِيلٍ وَ أَعْنابٍ لَكُمْ فِيها فَواكِهُ كَثِيرَةٌ » « 6 » ، و « وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَ جَنَّاتٍ مَعْرُوشاتٍ وَ غَيْرَ مَعْرُوشاتٍ وَ النَّخْلَ وَ الزَّرْعَ مُخْتَلِفاً أُكُلُهُ وَ الزَّيْتُونَ وَ الرُّمَّانَ مُتَشابِهاً وَ غَيْرَ مُتَشابِهٍ » « 7 » . انواع مذكور بعد از الفاظ عامى چون ( أزواج ، جنّات و زرع ) بر تنوّع معناى مراد از آن واژگان به انواع مختلفى از حيوان و نبات دلالت دارد ؛ مثلا « ازواج » يك لفظ است كه بر