و يا مثل آيهء « وَ ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْياً أَوْ مِنْ وَراءِ حِجابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ » « 1 » كه وحى در اينجا به معناى الهام است . در خطاب خداوند به آسمان و زمين كه فرمود : « ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ » « 2 » گفتهاند : نه خداوند سخن گفته است و نه آنها ، و چيز معدوم چگونه مخاطب مىشود ؟ بلكه به اين معناست : ما آنها را آفريديم و آنها به وجود آمدند . شاعرى هم دربارهء شترش چنين گفته است :
شتر چيزى نگفته است بلكه او را در حال تلاش و خستگى ديده است و چنين حكم كرده است كه اگر سخن مىگفت ، البتّه چنين سخنانى مىگفت . گفتهاند آيهاى چون « يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ » « 4 » ، در آن روز سخنى به جهنم گفته نمىشود و جهنم هم سخن نمىگويد ، بلكه منظور فراخى آن است » . مشكل در واژه « قول » ناشى از فاعل آن مىباشد . فاعل ركن اساسى در بافت فعل مىباشد ، اگر بافت زبانى تعيين كنندهء اصلى معناست ، فاعل همچنين مىباشد . قبلا ديديم كه چگونه مفعول تعيين كنندهء معنا در افعالى است كه چند معنا دارند و تحليل بافت در زدودن ابهام ناشى از چند معنايى سهيم است و مفعول با نقش عمدهاى كه دارد ، جزئى اساسى از تركيب نحوى جملهء عربى در تصوّر حرفى كه قواعد نحو مراد مىكند ، به حساب نمىآيد ؛ چون منصوب ( مفعول ) زيادى است و مرفوع ( فاعل ) از اركان اصلى جمله است .