رمضان جنب باشد وبه تفصيلي كه در مسأله 1630 گفته شد تا اذان صبح از خواب سوم
بيدار نشود . سوم عملي كه روزه را باطل مىكند بجا نياورد ولى نيت روزه نكند ، يا ريا
كند ، يا قصد كند كه روزه نباشد . چهارم آن كه در ماه رمضان غسل جنابت را فراموش كند
وبا حال جنابت يك روز يا چند روز روزه بگيرد . پنجم آن كه در ماه رمضان بدون اين كه
تحقيق كند صبح شده يا نه ، كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد ، بعد معلوم شود
صبح بوده ، ونيز اگر بعد از تحقيق با اين كه گمان دارد صبح شده ، كارى كه روزه را باطل
مىكند انجام دهد بعد معلوم شود صبح بوده قضاى آن روزه بر أو واجب است ، ولى اگر بعد
از تحقيق گمان يا يقين كند كه صبح نشده وچيزى بخورد وبعد معلوم شود صبح بوده قضا
واجب نيست بلكه اگر بعد از تحقيق شك كند كه صبح شده يا نه وكارى كه روزه را باطل
مىكند انجام دهد ، بعد معلوم شود صبح بوده ، قضا واجب نيست . ششم آن كه كسى بگويد
صبح نشده وانسان به گفته أو كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد ، بعد معلوم شود
صبح بوده است . هفتم آن كه كسى بگويد صبح شده وانسان به گفته أو يقين نكند ، يا خيال
كند شوخى مىكند وكارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد ، بعد معلوم شود صبح بوده
است . هشتم آن كه كور ومانند آن به گفته كس ديگر افطار كنند ، بعد معلوم شود مغرب نبوده
است . نهم آن كه در هواي صاف به واسطه تاريكى يقين كند كه مغرب شده وافطار كند بعد
معلوم شود مغرب نبوده است ، ولى اگر در هواي ابر به گمان اين كه مغرب شده افطار كند ، بعد
معلوم شود مغرب نبوده ، قضا لازم نيست . دهم آن كه براي خنك شدن ، يا بىجهت مضمضه
كند يعنى آب در دهان بگرداند وبىاختيار فرو رود ، ولى اگر فراموش كند كه روزه است
وآب را فرو دهد ، يا براي وضو مضمضه كند وبىاختيار فرو رود ، قضا بر أو واجب نيست .
مسأله 1689 - اگر غير آب چيز ديگرى را در دهان ببرد وبىاختيار فرو رود يا آب
داخل بيني كند وبىاختيار فرو رود ، قضا بر أو واجب نيست .
مسأله 1690 - مضمضه زياد براي روزهدار مكروه است واگر بعد از مضمضه
بخواهد آب دهان را فرو برد ، بهتر است سه مرتبه آب دهان را بيرون بريزد .
مسأله 1691 - اگر انسان بداند كه به واسطه مضمضه بىاختيار ، يا از روى فراموشى
آب وارد گلويش مىشود ، نبايد مضمضه كند .
مسأله 1692 - اگر در ماه رمضان ، بعد از تحقيق يقين كند كه صبح نشده وكارى
كه روزه را باطل مىكند انجام دهد ، بعد معلوم شود صبح بوده قضا لازم نيست .
مسأله 1693 - اگر انسان شك كند كه مغرب شده يا نه ، نمىتواند افطار كند ، ولى