أول : كسى كه قسم مىخورد بايد بالغ وعاقل باشد واگر مىخواهد راجع
به مال خودش قسم بخورد بايد سفيه نباشد وحاكم شرع أو را از تصرف در
اموالش منع نكرده باشد واز روى قصد واختيار قسم بخورد ، پس قسم خوردن
بچه وديوانه ومست وكسى كه مجبورش كردهاند ، درست نيست ، وهم چنين
است اگر در حال عصبانى بودن بي قصد يا بي اختيار قسم بخورد .
دوم : كارى را كه قسم مىخورد انجام دهد ، بايد حرام ومكروه نباشد
وكارى را كه قسم مىخورد ترك كند ، بايد واجب ومستحب نباشد واگر قسم
بخورد كه كار مباحى را به جا آورد بايد ترك آن در نظر مردم بهتر از انجامش
نباشد ونيز اگر قسم بخورد كه كار مباحى را ترك كند بايد انجام آن در نظر مردم
بهتر از تركش نباشد .
سوم : به يكى از أسامي خداوند عالم قسم بخورد كه به غير ذات مقدس أو
گفته نمىشود مانند ( خدا ) و ( الله ) ونيز اگر به اسمى قسم بخورد كه به غير خدا
هم مىگويند ولى بقدرى به خدا گفته مىشود كه هر وقت كسى آن اسم را بگويد ،
ذات مقدس حق در نظر مىآيد ، مثل آن كه به خالق ورازق قسم بخورد صحيح
است . بلكه اگر به لفظي قسم بخورد كه بدون قرينه ، خدا به نظر نمىآيد ولى أو قصد
خدا را كند بنابر احتياط بايد به آن قسم عمل نمايد .
چهارم : قسم را به زبان بياورد واگر بنويسد يا در قلبش آن را قصد كند
صحيح نيست ولى آدم لآل اگر با اشاره قسم بخورد صحيح است .
پنجم : عمل كردن به قسم براي أو ممكن باشد واگر موقعى كه قسم
مىخورد ممكن باشد وبعد تا آخر وقتي كه براي قسم معين كرده عاجز شود يا
برايش مشقت داشته باشد قسم أو از وقتي كه عاجز شده به هم مىخورد . ونيز
اگر متعلق قسم در موقع عمل مرجوح يا حرام شود قسم به هم مىخورد وهمين طور
است حكم در عهد ونذر .
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحة 525
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٥٢٥