معلوم شود كه مال هيچ يك آنان نيست اگر چه قيمت آن ( 105 ) مثقال نقره يا
( 15 ) مثقال طلا نباشد بنابر احتياط واجب بايد خمس آن را بدهد ، ولى اگر
ما هي بخرد ودر شكم آن گوهرى بيايد مال خود أو است ولازم نيست به فروشنده
وصياد خبر دهد وبنابر احتياط واجب بايد خمس آن را بدهد .
4 - مال حلال مخلوط به حرام
مسأله 1880 - اگر مال حلال با مال حرام به طورى مخلوط شود كه انسان
نتواند آنها را از يكديگر تشخيص دهد وصاحب مال حرام ومقدار آن ، هيچ كدام
معلوم نباشد بايد خمس تمام مال را بدهد وبعد از دادن خمس ، بقيه مال حلال
مىشود . وبنابر احتياط واجب اين خمس را به قصد ما في الذمة ( أعم از خمس
اصطلاحى وصدقه ) از طرف مالك بپردازد .
مسأله 1881 - اگر مال حلال با حرام مخلوط شود وانسان مقدار حرام را
بداند ولى صاحب آن را نشناسد ، بايد آن مقدار را به نيت صاحبش صدقه بدهد
واحتياط واجب آن است كه از مجتهد جامع الشرائط هم هم اذن بگيرد .
مسأله 1882 - اگر مال حلال با حرام مخلوط شود وانسان مقدار حرام را
نداند ولى صاحبش را بشناسد ، بايد يكديگر را راضى نمايند ، وچنانچه صاحب
مال راضى نشود ، در صورتي كه انسان بداند چيز معينى مال أو است وشك كند
كه بيشتر از آن هم مال أو هست يا نه ، بايد چيزى را كه يقين دارد مال أو است به أو
بدهد ، واحتياط مستحب آن است مقدار بيشترى را كه احتمال مى دهد مال أو
است به أو بدهد .
مسأله 1883 - اگر خمس مال حلال مخلوط به حرام را بدهد وبعد بفهمد كه
مقدار حرام بيشتر از خمس بوده ، بنابر احتياط مستحب مقدارى را كه مىداند از
خمس بيشتر بوده ، از طرف صاحب آن صدقه بدهد .