أصيل باطل است واما سجده كردن بر سنگ هاى معدنى مانند سنگ مرمر معمولى وسنگ هاى سياه بنا بر اظهر اشكال ندارد . ( 888 ) سجده بر چيزهايى كه از زمين مىرويد وخوراك حيوان است مثل علف وكاه صحيح است . ( 889 ) سجده بر گياهى كه خوردن آن در بعضي از شهرها معمول است در آن شهرها جايز نيست ، وبنا بر احتياط در شهرهاى ديگر نيز كه خورده نمىشود ، سجده نكنند ونيز سجده بر ميوه نارس صحيح نيست . ( 890 ) بنا بر اظهر سجده بر سنگ آهك وسنگ گچ صحيح است ، بلكه به گچ وآهك پخته وآجر وكوزه گلى ومانند آن هم مىشود سجده كرد . ( 891 ) اگر كاغذ را از چيزى كه سجده بر آن صحيح است مثلا از كاه ساخته باشند ، مىشود بر آن سجده كرد وجواز سجده بر كاغذى كه احتمال دارد از چيزهايى درست شده باشد كه سجده بر آن جايز نيست ، مورد تأمل است ، لذا احتياطا سجده ننمايند . ( 892 ) براي سجده ، بهتر از هر چيز تربت حضرت سيد الشهداء ( عليه السلام ) مىباشد ، بعد از آن خاك است ( 893 ) اگر چيزى كه سجده بر آن صحيح است ندارد ، يا اگر دارد به واسطه سرما يا گرماى زياد ومانند اينها نمىتواند بر آن سجده كند ، بايد به لباسش كه از كتان يا پنبه است ، سجده كند واگر نه اگر از چيز ديگر است بر همان چيز سجده كند ، واگر آن هم نيست بايد بر پشت دست وچنانچه آن هم ممكن نباشد به چيز معدنى مانند انگشتر عقيق سجده نمايد بنا بر اظهر ، واگر آن هم نشد ، تا نزديك زمين خم مىشود ويا اين كه با اشاره سر سجده مىنمايد . ( 894 ) سجده بر گل وخاك سستى كه پيشانى روى آن آرام نمىگيرد ، اگر بعد از آن كه مقدارى فرو رفت آرام بگيرد اشكال ندارد . ( 895 ) اگر در سجده أول ، مهر به پيشانى بچسبد وبدون اين كه مهر را بردارد دوباره به سجده رود ، اشكال ندارد اگر چه خلاف احتياط است . ( 896 ) اگر در بين نماز چيزى كه بر آن سجده مىكند گم شود وچيزى كه
توضيح المسائل ( فارسي ) — صفحه 173
پدیدآورندگان: الشيخ محمد تقي بهجت
ص۱۷۳