آبيارى كه براي تربيت درخت يا زياد شدن ونيكو شدن ميوه لازم است باقي
نمانده باشد ، معامله صحيح نيست ، هر چند احتياج به كارى مانند چيدن ميوه
ونگهدارى آن داشته باشد ، بلكه اگر كارى كه براي تربيت درخت لازم است باقي
مانده باشد صحت معامله محل اشكال است .
( مسأله 2175 ) : معامله مساقات در بوته خربزه وخيار ومانند آن بنابر
احتياط لازم صحيح نيست ، مگر اين كه قرار كشت وآبيارى ورسيدگى با هم باشد
كه ظاهر صحت آن است .
( مسأله 2176 ) : درختى كه از آب باران يا رطوبت زمين استفاده مىكند وبه
آبيارى احتياج ندارد ، اگر براي نيكوتر شدن يا افزايش رشد ويا ميوه دهى آن به
كارهاى ديگر مانند بيل زدن وكود دادن نياز دارد ، معامله مساقات در آن صحيح
است .
( مسأله 2177 ) : دو نفر مساقات كننده ، با رضايت يكديگر مىتوانند معامله
را به هم بزنند ، ونيز اگر در ضمن قرارداد مساقات شرط كنند كه هر دو يا يكى از
آنان حق به هم زدن معامله را داشته باشند ، مطابق قرارى كه گذاشته اند به هم زدن
معامله اشكال ندارد ، واگر در ضمن معامله مساقات شرطي كنند وآن شرط عملي
نشود ، كسى كه براي نفع أو شرط كرده اند مىتواند معامله را به هم بزند .
( مسأله 2178 ) : اگر مالك بميرد ، معامله مساقات به هم نمىخورد وورثه اش
بجاى أو هستند .
( مسأله 2179 ) : اگر كسى كه رسيدگى به درختان به أو واگذار شده بميرد ،
چنانچه در عقد شرط نكرده اند كه خودش به آنها رسيدگى كند ، ورثه اش بجاى أو
هستند ، وچنانچه خودشان رسيدگى نكنند وأجير هم نگيرند ، حاكم شرع مىتواند
از دارائى ميت أجير بگيرد ومحصول را بين ورثه ميت ومالك تقسيم كند ، واگر
قرارداد كرده اند كه خود أو درختان را رسيدگى نمايد ، چنانچه به عنوان قيد در
معامله گرفته شده معامله به هم مىخورد ، واگر به صورت شرط بوده ، مالك
مىتواند با مردن أو معامله را فسخ كند يا راضى شود كه ورثه أو يا أجير آنها كار
مسائلى از فقه شيعه ( فارسي ) — صفحة 397
مساهمون: السيد محمد علي الأبطحي
ص٣٩٧