گروههايى به وجود آمده است غالى و تندرو كه در بارهء امامانشان غلو كرده از مرز عقل و دين تجاوز نمودهاند . به الوهيت و ربوبيّت آنان قائل شدهاند ، ولى در عين حال به طورى در اين مورد نامفهوم و پيچيده سخن گفتهاند كه معلوم نگرديده است آيا به عقيدهء اين گروه ، امامان بشرند و با صفات خدايى متّصف شدهاند ، و يا اين كه خدا در وجود آنان حلول كرده است . بنا بر اين احتمال دوم آنان به حلول قائل هستند به همان معنى كه مسيحيان در بارهء حضرت عيسى معقتد بودند . در صورتى كه على بن ابى طالب ( ع ) كسانى را كه در بارهء او چنين عقيده را داشتند ، سوزانيد .
13 ) مسعودى : ج 2 ، ص 208 - 210 .
14 ) « معجم البلدان » در توضيح كلمهء « شحر » .
15 ) « معجم البلدان » در توضيح كلمهء « و بار » ، ج 14 ، ص 899 و 900 .
16 ) « معجم البلدان » در توضيح كلمهء « و بار » .
17 ) « معجم البلدان » در توضيح كلمهء « و بار » و مسعودى نيز همين مطلب را با تفاوت مختصر در « مروج الذهب » ، ج 2 ، ص 208 و 210 آورده است .
18 ) « معجم البلدان » در توضيح كلمهء « و بار » و خلاصهء آن در « مختصر البلدان » ابن فقيه 38 آمده است .
19 ) « طبرى » ، ج 1 ، ص 214 ، « ابن اثير » ، ج 1 ، ص 58 .
20 ) « طبرى » ، ج 1 ، ص 441 - 442 .
21 ) « لسان العرب » ابن منظور و « تاج العروس » زبيدى در شرح كلمهء « نسناس » .
22 ) « لسان العرب » ابن منظور و « قاموس » فيروزآبادى در شرح كلمهء « نسناس » .
23 ) « نهاية اللغة » ابن اثير .
24 ) « مروج الذهب » ، ج 1 ، ص 222 .
25 ) « مروج الذهب » ، ج 2 ، ص 211 وى در همين جا روايات مربوط به نسناس را آورده آن گاه در وجود چنين موجودى اظهار شك و ترديد نموده است .
عبدالله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى — صفحة 715
مساهمون: السيد مرتضى العسكري
ص٧١٥