وكيل : آن كس كه مورد اتكا است كه كار به او تفويض و واگذار مىشود .
تفسير :
سپس خداوند بيان ميفرمايد كه سهلگيرى پيغمبر ( ص ) نسبت بايشان و گذشت او از گناه ايشان رحمتى است از طرف خداوند كه او را نرمخو و عطوف و خوش خلق قرار داده .
فَبِما رَحْمَةٍ
- يعنى بواسطهء رحمت .
مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ
- يعنى نرمى تو با آنها از چيزهاييست كه موجب داخل شدن آنان در دين است زيرا تو با صفات كريم و اخلاق حسن و سجاياى نيكو كه دارى برهان و دليل بر ايشان ميآورى .
وَ لَوْ كُنْتَ
- اى محمد اگر بودى .
فَظًّا
- جفا پيشه و بد خلق .
غَلِيظَ الْقَلْبِ
- سنگدل و بى مهر و عطوفت .
لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ
- يعنى اصحاب تو از اطرافت پراكنده شده و از تو فرار ميكردند .
و اينكه بين فظاظه و غلظت جمع كرده با اينكه هر دو قريب المعنى هستند براى اينست كه فظاظت خشونت در كلام است پس هم خشونت در كلام و هم قساوت و سختى دل را از او نفى فرموده .
فَاعْفُ عَنْهُمْ
- آنچه را بين تو و ايشان از كدورتهاست عفو نما .
وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ
- و آنچه بين من و آنهاست طلب آمرزش كن .
و گفتهاند يعنى از فرار آنها در احد عفو نما و براى اين گناهان طلب آمرزش كن .
وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ
- يعنى آراء آنها را استخراج كن و از آنچه در نزد آنهاست با خبر باش .
در فايدهء مشورت پيغمبر با اصحاب با وجود بىنيازى او از مشورت از اين باب كه با وحى خدا راه صواب را همواره ميداند و ديگر نيازى بر شناختن رأى صواب از