و گفته شده كه
« ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ »
يعنى لازم و همبسته با ذلت شدهاند چنان كه ذلت بر ايشان ثابت خواهد ماند و مشتق از « ضرب فلان الضريبة على عبده » يعنى فلانى جيره و مقررى هميشگى براى غلامش قرار داد .
حسن گويد : ذلت بر يهود ثابت و حتمى شده و تا ابد نخواهند توانست آن را از خود بر طرف سازند .
و گفتهاند مراد اينست كه جزيه ( كه خود علامت خوارى است ) بر آنان واجب شده و در هيچ جا نبايد مسكن كنند مگر با پرداخت جزيه و قبل از اسلام هم بمجوس جزيه ميدادند .
أَيْنَ ما ثُقِفُوا
- يعنى هر جا يافت شوند .
و گفتهاند يعنى هر گاه مغلوب گردند .
إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ
- مگر با عهدى از خدا .
وَ حَبْلٍ مِنَ النَّاسِ
- و عهدى از مردم به اينكه ذمى باشند يا بيكى ديگر از راههاى امان متوسل شوند ( از ابن عباس و قتاده و مجاهد و حسن ) و عهد را در آيه از اينجهت حبل ناميده كه بوسيله عهد امان بسته مىشود چنان كه با ريسمان چيزى را مىبندند .
وَ باؤُ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ
- يعنى بلعن و عقاب خدا بازگشتند .
و گفتهاند يعنى مستوجب غضب خدا شدهاند .
وَ ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ
- يعنى ذلت بر آنها زده شد چون مسكين ذليل است ( از ابى مسلم ) .
و گفتهاند مراد از مسكنت فقر است زيرا يهود همواره در فقر و نكبت بسر مىبرند و اگر ثروتمند هم باشند زندگى و وضعشان فقيرانه است و يا اظهار فقر ميكنند و خود را فقير نشان ميدهند - تفسير باقى آيه را در سوره بقره آورديم .
نظم آيات :
وجه ارتباط اين آيه بما قبل اينست كه مژده دادن مؤمنان به پيروزى با امر كردن