بيان آيه 111 - 112
مورد و شأن نزول :
مقاتل گويد : سران يهود مثل كعب و ابى رافع و ابى ياسر و كنانه و ابن صوريا به مؤمنان خود مثل عبد اللَّه بن سلام و اصحاب او كه اسلام را پذيرفته بودند طعن و سرزنش كردند پس اين آيه آمد :
معنى و مقصود :
لَنْ يَضُرُّوكُمْ
: خداوند مؤمنان را وعده داد كه : منصور و پيروز خواهند بود و اهل كتاب بر ايشان قدرت پيدا نخواهند كرد و از ايشان ضررى به آنها نخواهد رسيد مگر اذيت و رنجى ناچيز از زبان ايشان . درباره معنى اين اذيت اندك « اذى » اختلاف شده بعضى گفتهاند همان دروغ بستن به خدا و تحريف كتاب الهى است و بعضى گفتهاند كلامهاى گزندهاى بوده كه به مؤمنان ميگفتند .
وَ إِنْ يُقاتِلُوكُمْ
: « اگر اذيت آنها از زبان تجاوز كند و بچنگ بكشد » .
يُوَلُّوكُمُ الْأَدْبارَ
: « منهزم خواهند شد » .
ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ
: بواسطه كفرشان « يارى نخواهند شد » .
در اين آيه دلالتى است بر صحت نبوت پيغمبر ما « ص » زيرا آنچه خبر داده بى كم و كاست واقع شده زيرا يهود مدينه از بنى قريظه و بنى المصطلق و بنى قينقاع و يهود خيبر كه با پيغمبر اكرم و مسلمين جنگيدند نتوانستند در برابر آنها پايدارى نمايند و شكست خورده پراكنده گشتند و به مسلمين از ايشان رنجى جز دشنام نرسيد .
ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ
- ذلت بر ايشان ثابت خواهد بود و احاطه خواهد داشت .
و ضرب بمعنى ( خيمه ) زدن است و در اينجا بطور استعاره به كار رفته زيرا همانطور كه خيمه سرپا و ثابت مىايستد ذلت هم بر ايشان ثابت خواهد بود ( از ابى مسلم )