پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۴ — صفحه 101

پدیدآورندگان:

ص۱۰۱

آدمست ) يعنى مثل آدم است در اينكه او را بى پدر خلق كرديم چنان كه آدم را بى پدر آفريديم پس خلقت عيسى عجيب‌تر از خلقت آدم نيست پس چگونه آفرينش و بندگى و بشريت او را انكار كردند و آفرينش و بشر بودن آدم را اقرار نمودند . خَلَقَهُ : ( يعنى ايجاد كردم آدم را ) . مِنْ تُرابٍ : ( از خاك ) يعنى آدم را از خاك و عيسى را از باد آفريد و كسى را قبل از او از باد نيافريد چنان كه قبل از آدم كسى را از خاك نيافريد . ثُمَّ قالَ لَهُ : ( سپس گفت بآدم و يا بعيسى ) . كُنْ : ( باش زنده و انسان كامل ) . فَيَكُونُ : ( يعنى بى فاصله همانطورى كه خدا اراده كرد شد ) و تفسير اين كلمه بتفصيل در سورهء بقره گذشت . در اين آيه دليل است كه استدلال و تفكر استدلالى صحيح است زيرا خداوند در رد بر نصارى و همچنين براى جواز خلق عيسى از غير راه پدر ، بآفرينش آدم بدون پدر و مادر دليل آورده و استدلال كرده . الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ : ( يعنى اين همانا حق و از طرف خداست ) و نسبت به خود داده براى تأكيد و براى بيان دليل و علت . يعنى اين حق است بدليل اينكه از جانب حق است . فَلا تَكُنْ ( پس نباش ) اى شنونده . مِنَ الْمُمْتَرِينَ : ( از دو دلان ) تفسير اين كلام در سوره بقره گذشت . فَمَنْ حَاجَّكَ ( آن كس كه با تو مخاصمه و مجادله كرد ) اى محمد « ص » . فِيهِ : ( در قضيهء عيسى ) : مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ ( پس از علم و برهان واضح كه بر تو آمد ) بر اينكه عيسى بنده و رسول است ( از قتاده ) و گفته‌اند معنى اينست اگر با تو در مطلب حق مخاصمه نمودند « و ضمير فيه بر ميگردد به الحق من ربك » . فَقُلْ : ( پس بگو ) اى محمد تَعالَوْا ( بيائيد ) بسوى دليل ديگرى كه مخاصمه را به خوبى قطع و فصل مىكند و حق را روشن مينمايد و راستگو را از دروغگو نشان ميدهد .