مقدمه مؤلف
اين اثر شامل توصيف بخشى از « مجموعه بزرگ كاتالوگهاى نسخهء خطى » موجود در انستيتو ملل آسيا وابسته به آكادمى علوم اتحاد جماهير شوروى ( سابق ) مىباشد .
مردم شناس بزرگ روسيه ن . د . ميكلوخا - ماكلايا از اولين پيشگامان گردآورى مجموعه نسخهء خطى فارسى - تاجيكى در جهان بوده است . جلد چهارم اين مجموعه شامل توصيف نسخهء خطى « فرهنگ نامههاى فارسى - تاجيكى » و همچنين فرهنگنامههاى مختص يك اثر ادبى يا يك نويسنده مىباشد . فرهنگ نامههاى تفسيرى فارسى ، فرهنگ دو زبانه ( عربى - فارسى ، تركى - فارسى ) ومقالاتى در زمينه دستور زبان ، بزرگترين بخش مجموعه « نسخهء خطى زبانشناسى » انستيتو ملل آسيا را شامل مىگردد .
مجموعه ارزشمند « فرهنگنامههاى تفسيرى انستيتو ملل آسيا » از بزرگترين مجموعه گردآورى شده نسخهء خطى در اتحاد جماهير شوروى ( سابق ) و جهان مىباشد . گردآورى اين نسخهء از تاريخ تأسيس موزه آسيا در سال 1818 ميلادى آغاز و تا به امروز ادامه دارد . در اين بين بيشترين تلاش جهت تدوين اين مجموعه بر عهده ك . گ . زالمان بوده است و اصلى ترين زمينه مورد علاقه ك . گ . زالمان واژه شناسى فارسى بوده است . در نتيجهء فعاليتهاى وى ، اين مجموعه به عنوان غنى ترين مرجع گروه زبانهاى ايرانى و نيز منبعى ارزنده براى علوم تاريخى ، مردم شناسى و جغرافياى انسانى مىباشد .
نويسنده در تدوين شرح نسخهء خطى اين مجموعه اصول تحقيقاتى « بخش انستيتو ملل آسيا در لنينگراد » و همچنين مبانى اصلى مورد استفاده ن . د . ميكلوخا - ماكلايا در بخش اول توصيف نسخهء خطى فارسى را رعايت نموده است . جهت سهولت استفاده اين مجموعه اطلاعات مطابق فهرستى شامل : تاريخ كتابت ، مكان كتابت ، اسامى كاتبان ، شرح نسخه و بخش اطلاعات تكميلى آمده است . فهرست فرهنگ نامههاى فارسى انستيتو ملل آسيا با افزودن مجموعه نسخهء موجود در كتابخانه براون ( دانشگاه كمبريج ) ، بوستون ( كتابخانه بودليانسكى ) ، موتادلير ( بانكيپور ) و مجموعه نسخهء خطى در ايران شامل كتابخانه مشهد ، كتابخانه مجلس ، كتابخانه عمومى « معروف » ، كتابخانه مدرسه سپهسالار و كتابخانه دانشگاه تهران كامل مىگردد .
در بررسى فرهنگنامهها موارد زير مورد توجه خواننده قرار گيرد :
در اين كاتالوگ مجموعه واژگان فرهنگنامهها آورده نشده است .
ساختار فرهنگ نامه ، تعداد فصل ها ، وجود يا عدم وجود مقدمه نويسنده ، نتيجه گيرى و پيوستها ذكر گرديده است .
تركيب ساختارى فرهنگ بيان گرديده است .
وجود شاهد مثالها ، نمونههاى تصويرى ، نقل قولهاى نويسنده ذكر گرديده است .
منابع و مراجع مورد استفاده در فرهنگ بيان گرديده است .
جايگاه و ارزش فرهنگنامه از نظر واژه شناسى ذكر گرديده است .
در پايان از گروه ايرانى انستيتو ملل آسيا جهت همكارى در گردآورى مجموعه نسخهء خطى زبان فارسى تقدير مىگردد .