بخش دهم : تاريخ داغستان
( 507 ) شماره نسخه :
C 437 ( 572 bbb )
نام كتاب : دربند نامه .
توضيح نام اثر : نيامده است .
پديد آورنده : در مقدمه نسخه موجود از اين اثر در موزه رومانيا آمده است كه « محمد اوابى آقتاشى » اين اثر را از زبان فارسى به آذربايجانى ترجمه نموده است . وى اين اثر را به درخواست يك داغستانى با نام « چوبان بيگ » ترجمه نموده است . وى از مشاهير داغستان متولد 986 قمرى / 79 - 1578 ميلادى است .
تاريخ تأليف اثر : اين اثر پيش از تاريخ 1099 قمرى / 88 - 1687 ميلادى ترجمه شده است . متن اصلى اين اثر به زبان فارسى تا كنون در دسترس نمى باشد . اما به احتمال زياد در دهههاى 20 قرن هفدهم ميلادى نوشته شده است .
مكان تأليف : نيامده است .
شرح اجمالى محتواى اثر : شرح تاريخ دربند و تاريخ عمومى داغستان مىباشد . اين اثر در زمان پتر كبير ( 1722 ميلادى ) به شهرت بسيارى دست يافت و در قرن نوزدهم توسط كلاپرت از زبان آذربايجانى به فرانسوى ترجمه شد .
آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است .
كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه خطى ترجمه مجدد اين اثر از زبان آذربايجانى به فارسى است و شامل مقدمه مترجم « يار على » ، متن اصلى تا تاريخ 456 قمرى / 1064 ميلادى و اسامى 50 شهيد شهر « دربند » مىباشد . در اين اثر در مقايسه با متن اصلى به زبان آذربايجان بخش مربوط به الكساندر كاظم بيگ تفضيلى تر است .
تاريخ كتابت : 1241 قمرى / 26 - 1825 .
مكان كتابت : داغستان .
نام كاتب : نيامده است .
اطلاعات حاشيه و پشت حاشيهاى نسخه : نيامده است .
سابقه نسخه : اين نسخه خطى توسط اى . ايخوالد در سال 1827 ميلادى به انستيتو شرقشناسى سنپترزبورگ وارد شده است .
اندازه صفحه : 5 . 21 * 15 ؛ تعداد برگ : 33 ؛ تعداد سطر : 10 ؛ اندازه متن : 14 * 8
نوع كاغذ : اروپايى .
نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه ، عناوين و بخشها با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است .
نوع خط : نستعليق .
نوع جلد : صحافى اروپايى ، مقوايى با روكش چرمى .
( 508 ) شماره نسخه :
B 4547
نام كتاب : دربند نامه .
توضيح نام اثر : در صفحه اول اين نسخه عنوان « كتاب جديد المسمى به دربند نامه » آمده است . از سوى ديگر در ديگر نسخهء خطى عنوان آن به صورت « دربند نامه جديد » مىباشد .
پديد آورنده : « ميرزا حيدر وزيرف » از اهالى داغستان .
تاريخ تأليف اثر : سال 1262 قمرى / 1846 ميلادى .
مكان تأليف : شهر دربند در داغستان .
شرح اجمالى محتواى اثر : شامل شرح تاريخ دربند از زمان تاسيس تا پيوستن آن به روسيه در سال 1221 قمرى / 1806 ميلادى در زمان سلطنت نيكلاى اول ( 1825 - 1855 ) مىباشد . اين نسخه بر اساس مدارك مستدل ، شواهد شخصى و روايات شفاهى ديگران به تحرير درآمده است و نويسنده در آن از ذكر منابع خوددارى نموده است . اين اثر شامل 19 پاراگراف است .