بخش سوم : تاريخ آسياى مركزى
الف ) تاريخ قرون وسطاى آسياى مركزى
( 386 ) شماره نسخه :
B 675 ( b 574 ag )
نام كتاب : تاريخ نرشخى .
توضيح نام اثر : نام ديگر آن تاريخ بخارا است . عنوان اين اثر در متن كتاب نيامده است .
پديد آورنده : ابوبكر محمد ابن جعفر ابن زكرياى نرشخى . وى در سال 286 قمرى / 899 ميلادى به دنيا آمد و در سال 348 قمرى / 959 ميلادى وفات نمود . در تاريخ جمادى الاول سال 522 قمرى / مى 1128 ميلادى ترجمه اين اثر به زبان فارسى توسط « ابو نصر احمد بن نصر قباوى » به اتمام رسيد . بعدها نويسندگان ديگرى از جمله محمد بن زفر مطالبى به اين اثر اضافه نمودهاند . در حال حاضر بخش اصلى و ابتدايى كتاب مشخص نمى باشد .
تاريخ تأليف اثر : در فاصلههاى زمانهاى مختلف نوشته شده است . آخرين بخش آن 658 قمرى / 1260 ميلادى تكميل گرديده است .
مكان تأليف : ايران .
شرح اجمالى محتواى اثر : شامل تاريخ بخاراى كهن و سلسله سامانيان و در بر دارنده تاريخ تاسيس بخارا تا تاريخ اين شهر در سالهاى نخست قرن سيزدهم ميلادى است . اصل اين اثر داراى دو ويرايش متفاوت است . ويرايش نخست توسط ش . شرفر در تهران در سال 1939 ميلادى است كه اين ويرايش به زبانهاى انگليسى و روسى ترجمه شده است ، ويرايش دوم اين اثر چاپ بخارا در سال 1904 ميلادى است . اين ويرايش داراى دو باب تكميلى و مقدمهاى به قلم او . اى . اسميرنوف مىباشد .
آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است .
كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه كامل و از جمله قديمى ترين نسخهء موجود از اين اثر مىباشد .
تاريخ كتابت : سال 1008 قمرى مصادف با 1600 ميلادى .
مكان كتابت : آسياى مركزى ( خراسان ) .
نام كاتب : نيامده است .
اطلاعات حاشيه و پشت نسخهاى : نيامده است .
سابقه نسخه : اين نسخه خطى در سال 1874 ميلادى به انستيتو شرقشناسى سنپترزبورگ وارد شده است .
اندازه صفحه : 21 * 11 ؛ تعداد برگ : 80 ؛ تعداد سطر : 15 ؛ اندازه متن : 15 * 7
نوع كاغذ : شرقى .
نوع جوهر : متن كتاب با جوهر سياه و سر فصلها با جوهر قرمز ( شنگرف ) نوشته شده است .
نوع خط : نسخهء .
نوع جلد : داراى صحافى شرقى ، مقوائى ، روكش چرمى صاف مىباشد .
( 387 ) شماره نسخه :
C 1589 ( Nov . 1258 )
نام كتاب : نسخه ديگرى از كتاب سابق ( تاريخ نرشخى )
آغاز نسخه : نيامده است . پايان نسخه : نيامده است .
كمال يا نقصان نسخه : اين نسخه متعلق به ويرايش دوم از اين اثر مىباشد .
تاريخ كتابت : سال 1134 قمرى مصادف با 22 - 1721 ميلادى مىباشد .
مكان كتابت : در شمال افغانستان . نام كاتب : نيامده است .
اطلاعات حاشيه و پشت نسخهاى : در حاشيه صفحات اين نسخه يادداشتهاى بسيارى آمده است .