طاقى كه مجسمهء سى و هشت مترى بودا در آن قرار دارد ، خداى خورشيدى بزرگى ، شايد ميترا ، ملبس به قفطان « 1 » و عبايى كه در اهتزاز است ، و نيز دو رديف پادشاهانى كه هدايايى با خود دارند در پايهء طاق ، جاى گرفتهاند ( گدار ، لوح بيست و دو ؛ طرزى ، 1977 الف ، لوحهاى 6 ، ب / 6 ؛ 89 ، ج / 2 ) . در طاقچههاى ديگرى ، نيمههاى قدّامى تنديسهاى بوديساتواهايى ملبّس به لنگ « 2 » و طيلسان « 3 » گشاد قرار دارد و برخى از آنها در زير سردر « 4 » كوتاهى گذاشته شدهاند ( طرزى ، 1977 الف ، لوح 34 ، ب / 70 ؛ 58 ب 121 ؛ 92 ، ج / 6 ) . سقفها يادآور ساختارهاى آشناى آسيايى مركزى و گنبدها تقليدى از معمارى ايرانى است ( همان ، لوح 17 ، ب 33 ؛ 21 ، ب 41 ) . تزيينات كاوشگاههاى مجاور در ككراك ( لوح بيست و سه / 1 ) و فولادى نظير تزيينات دورهء متأخر باميان است ( در مورد ككراك : هاكن و كارل ، ص 39 - 46 ؛ در مورد فولادى : شراتو ، 1960 ، ص 94 - 120 ؛ داژان ، ص 43 - 48 ) .
از صومعهء كوچكى موسوم به فندوكستان كه بر سر راه باميان قرار دارد مجسمههاى بسيار زيبايى متعلق به قرن هشتم كه از گل رس خام نقاشىشده به دست آمده كه نمونهاى است از همزيستى تأثيرهاى متعدّد كه قبلا به آن اشاره شد ( هاكن ، 1959 ، ص 49 - 58 ) . در مجسمههايى كه مظهر نوعى واقعنمايى ( رئاليسم ) و نرمش فنّى بزرگى است ، دوشيزهء هندى دلربايى دست به اميرزادهاى محلى داده است كه لباسى شبيه به پوشاك تركان بر تن دارد ( همان ، تصاوير 189 - 194 ؛ لوح بيست و
پاورقی
( 1 ) .caftan( 2 ) .dhoti( 3 ) .scarf( 4 ) .Fronton