Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 204

Contributors:

P.204
أو جهة رمد وزردى يرقان كه در چشم باشد بغايت مؤثر است وپوست خشك سوخته أو در قطع نزف الدم جراحات ورفع آكله وزخمها مجربست وبا روغن تازه جهة سوختگى آتش وبا سركه جهة بهق وبرص وخوردن أو جهة بواسير ونزف الدم نافع است وچون جوف أو را بخيشه الحديد مملو كرده بعد از چهلروز آب أو را با حنا بسرشند خضاب بسيار نيكوست ومغز تخم كدو ودرد دويم سرد ودر أول تر بجهة حرقة البول ولاغرى كرده وقرحه مثانه وخشونة سينه ونفث الدم ريه وتبهاى حاره وتشنگى وسرفه وقرحهء امعأ مفيد وروغن تخم أو جهة رفع بخيوابى وبيوست دماغ ومغص صفراوى وسبل وتبهاى حارة بيعديل وقدر شربتش از مغز تخم أو وروغن أو تا هفت مثقال وبدلش مغز تخم هندوانه است وروغن كدو كه جوف آن را كوبيه آب آن را با ربع آن روغن كنجد بجوشانند تا روغن صرف بماند سردوتر ومرطب بدن وجهة صاحب دق وماليخوليا وحرارت وبيوست دماغ وتشنج يا بس وسرفهء حار ونرم كردن صلابات بسيار مفيد است وچون كدو را پوست جدا كرده با دنبه وپيه كردهء بز بكوبند وبجوشانند تا مهرا شود وچربى أو را جمع كنند در ترطيب قويتر وسردتر از روغنيست كه با روغن كنجد ترتيب دهند قرصعنه گياه خاردارى است واقسام مىباشد وبرگ اقسام أو مفروش واز ميان برگها ساقها ميرويد بكقسم أول را ساق كره دار وخارها در حوالي كرمها وگلش سفيد وبيخش سطبر وطعمش با شيرينى واندك تندى مانند طعم زردك وبه فارسي بيوه زانامند ودر افعال مانند مسدس است وقسم دويم را برگش بي خشونت وخار أو نرم وبسيار وساقش بقدر زرعى واز نصف اعلاى أو شاخها ميرويد واو قويتر از اوست وقسم سيم را برگ مايل باستداره وبيخش دراز ودر سطبرى متوسط وسفيد وقسم چهارم را برگ عريض ومسدير وساقش پى شعبه وبقدر زرعى مملو از خارهاى مايل بكبودى وظاهر بيخش سياه وباطن سفيد وشبيه ببهمن سفيد وقسم پنجم كه از اقسام قرصنعة بيضاست برگش بسيار وخارهاى أو تند وساقش خشن وقبهء أو شبيه بكنگر است وقسم ششم كه قرصنعة جبلى نامند برگش حديه دار وقوى الحراة ودر بيت المقدس جهة درد كمر ومواد بارده مجرب مىدانند وقسم هفتم از أنواع بيضا را برگ عريض وبسيار سفيد وبيخش سست وبا اندك شيرينى ودر تقوية باه قوى الأثر است وقسم هشتم را ساق بقدر شبرى ونصف أو چترى ومايل به سفيدى وشاخهاى زيادة بر شش عدد نمى باشد وقيهاى أو مستدير ودر أطراف قبه خارهاى شد وباريك وشش عدد وبيخش دراز وبسطبرى انگشت سبابه ودر طعم شبيه بزردك واز مطلق قرصغه مراد همين است وآن را قرصعنهء مسدس نامند ودر مازندران زد لنگ ودر تنكابن ششاك گويند وكويا مخفف شش وشاخ باشد در اخر أول كرم وخشك وترياق سموم ومحلل صلابات وبلغم مدع ومدر حيض وبول وشير وعرق وسريع الهضم ومقت حصاة واز أكثر بقول ما كوله بهتر است وآب أو رافع مغص واحتباس حيض ودرد جگر امتلائى وآب مطبوخ أو با شكر مسكن أو رام وجراحات باطني رام ودمدومت أو رام جراحات باطني إلى ومداومت أو رافع أخلاط شدن ومحلل نفخ وشراب أب أو كه با مثل أو سداب طبخ يافته باشد بقدر سى مثقال جهة درد تهيگاه مجرب يافته‌اند ويك مثقال از بيخ أو با مثل أو تخم زردك بغايت محرك باه است ومرباى أو با عسل بغايت مقوى احشا وضماد أو با مثل أو آرد جو رافع قروح رطبهء ساق وابتداء داء الفيل ومضر مثانه ومصلحش كتيرا وقدر شربتش يك مثقال است قرمز لغة روميست وآن حيوانيست در غايت سرخى وبقدر نخودى ومستدير وبدبوى در برگهاى أشجار مسكون مىشود وچون بخد طيران رسد تخمى كوچكتر از خردل مىكند ورنگ أو مخصوص ابريشم وپشم است ويكخر واو ده جزو حرير را بسيار رنگين مىكند وبهترين أو قبرسى است ودر بلاد ارمينة ومواضع ديگر مخصوص أشجار نيست ودر سبزيها يافت مىشود ودر دويم سرد وخشك وشرب أو را با ماء العسل تا يك هفته جهة قطع حيض مجرب دانسته‌اند وآشاميدن أو با سركه مانع حمل وضماد أو با عسل جهة التيام جراحات عظيمه وبا سركه جهة شكستگى اعضا وجراحت عصب قوى الأثر وذز ورا ومجفف بواسير وتعليق أو با ابريشم سرخ رافع تبها ونطول آب مطبوخ أو مانع بهم رسيدن قمل ومحلل صلابات وجهة دراز كردن موى مؤثر وقدر شربتش دو درهم است قرقمان چيزيست مانند قاوكه در جوف أشجار كهنه بهم مىرسد خصوصا درخت خرما ودرخت مقل واز رو گويند مخصوص درخت مقل است در دويم كرم وخشك ومدر شير وحابس اسهال ونزف الدم وضماد أو با سركه جهة نرم كردن جلد بدن وسنون أو جهة تقوية لثه وسفيد كردن أو مفيد است قرط بضم أول وفتح ثاني وطاء مهمله اسم مصرى فصفصه است قرط بكسر أول وفتح ثاني اسم كراث البغل است ودر مصر كراث المائدة نامند قرظه بطناى معجمه وفتح أول وثاني اسم ثمر درخت نوعي از امغيلانست ومذكور شد قرانيا اسم يوناني زقالست قرطم بستاني أو را تخم كافته وخشك دانه نامند ودر گيلان تخم كاجيز گويند وآن تخم احريض است وسفيد وطولانى مىباشد ودر دويم گرم ودر آخر أول خشك وشيرهء أو مسهل أخلاط سوخته وبلغم لزج ورافع سرفه وربو مفتح سدد ومنجمد كنندهء شير در معده وكدازندهء منجمد أو وجهة ماليخوليا ووسواس وجذام وجرب ونيكو كردن رخسار واستسقاى حمى وزقى نافع وچون پنج درهم أو را در نيمرطل شير تازه حمل كرده صاف آن را بنوشند رافع رياح نزلات وامراض بارده ومقوى باه ومنقى سينه وصوت