Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 169

Contributors:

P.169
بلغة مغربى اشخيض اشت شوكه غريبه شكاعيست شوك بيضا باد آورد است شوكه بلغة حجاز اسرار است وبلغة فارسي ابقر شوكهء مصريه وشوكهء قبطيه قرط است شوكهء صهبا وشهبا وشوكهء شايكه گياه خرنوبست شوغار زاج سفيد است شوك الجمال شتر غار است وبلغة مصر رعى الإبل است شو زنبق سوانياست شوكا بلغة تنكابن اسم وعل است واو از جنس إبل است شهدانج بتخم قنب ودر آنجا موصوف است شهد عسلى است كه از موم بي آتش جدا شده باشد شهدانج برى حب السمنه است شهده اطراطيقوس است شيور اسم تركى وفارسى قاقلى است شيطرنج اسم معرب بيخ نباتيست سرخ وبسيار تند باريك برگش شبيه به برگ رشاد ودر أوايل سردى هوا خشكشده ميريزد ومتصل به بيخ برگى ميماند ودر تابستان از شاخهاى أو گل ريزهء پر برگ سفيد ظاهر مىشود وتخمش از خشخاش بغايت ريزه تر ومستعمل بيخ اوست ومنبتش خرابها وقوتش تا پنجسال باقيست در آخر سيم گرم وخشك وجالى ومحرق جلد ومسهل أخلاط لزجه واستعمال أو با شير وسركه مفتح سدد وهاضم ومهيج باه ومسقط جنين وجهة صاف كردن آواز ورفع بلغم ومفاصل ورياح وسموم ودرد مفاصل وسپرز نافع وجهة برص وبهق سفيد وجهة جرب ورويانيدن موى بعد از سقوط آن مؤثر وچون كوبيده بر كف دست مخالف دندان دردناك كرده به دستور وبطرف مخالف آن صباح بگذارند وافع ألم آن ومجربست وچون تخم مرغرا يكروز در ميان سائيدهء آن پنهان كند پوست أو را سرخ كند وأين علامت خوبى وتازه گى اوست ومضاد برگ أو مفرح جلدانست وقدر شربتش يك درهم ومضر ريه ومصلحش صمغ عربى ومصطكى وبدلش در علل سپرز مرجان ودر غير آن زرنباد وفوه است شيح به فارسي درمنه گويند وخشك اقسام أو را ميسوزانند أو نباتيست گلش خوشبو وتلخ وبا اندك حدة وشبيه با فسنتين رومى واقسام مىباشد وجبل قويتر از دشتى وهر چه گلش مايل بزردى وبرگش شبيه بسداب دنبالش از شبت كوچكتر است شيح ارمنى نامند وهر چه مايل به تيرگى وبا رطوبت چسبنده وگلش زرد است شيح جبلى است وعريض الورق كه گلش سرخ است شيح خراساني وشيح تركى نامند ودرمنه تركى تخم بستياج مذكور شد در سيم گرم وخشك وقاطع بلغم ومفتح سده ومدر فضلات ومخرج اقسام كرم ومسهل أخلاط فاسده ومحلل رياح وجهة گزيدن عقرب ورتيلا وسموم بارده وفواق ومغص ودرد ورگ وغسر النفس وتبهاى مركبه نافع ومضر معده وعصب ومصدع ومصلحش مصطكى ونرمس وضماد سوختهء أو با روغن زيتون جهة داء الثعلب وسرعت برآوردن موى موى مؤثر وذر ور أو جهة آكله وطلاى آب مطبوخ أو جهة ورم بلغمى چشم وساير اعضا مفيد وقدر شربتش در سموم تا سه درهم ودر ساير مواضع تا دو درهم وبدلش مثل أو افسنتين است وبعضى سداب را بدل دانسته‌اند وروغن أو كه به دستور روغن گل كيرند جهة رفع لرزبتها وامراض بارده واستسقا وورم معده نافع است شيلم گندم ديوانه نامند وآن دانه ايست از جو باريكتر وكوچكتر وبا تلخى ومايل بسرخى ونبات أو شبيه به نبات گندم ودر كندم زار ميرويد ودر أصفهان كا كلك گويند در دويم گرم وخشك ومخدر وموجب سدد ومفسد آواز ونانى كه شيلم داشته باشد مسكن ومنوم وضماد أو جاذب ومنقى مواد وبا سفيدهء تخم مرغ مجلل صلابات وبا عسل جهة نقرس وبا سركه وروغن زيتون جهة قوبا وسعفه وجرب متقرح وطلاى روغن أو منوم وكرمتر ولطيفتر از روغن گندم است ومصلح ضرر آن شير وروغن وفي كردن وربوب حامضه است شيبه اسم عربى است وآن غاير شبيه العجوز است وومنبت أو بستانها وجائيكه باران بسيار شود وآن گياهيست ساقدار وشاخ ان سفيد وبرگش مايل به سفيدى وغبار ناك گويا بمقراض ريزه كرده اند خوشبو وباتندى ببوى صعتر در سيم گرم ودر دويم خشك ومفتح سدد ومحلل ومدر حيض ومنقى فضلات ومواد نزله وضماد أو رافع ورم ريحى وبلغمى ومانع مواد ورمى در ابتدأ وانتها محلل آن وجهة رياح رحم وجذب جنين بغايت مؤثر وقدر شربتش تا يك مثقالى است شيرخشت بناى آخر وبكاف اسم صمغ بعضي از أشجار بلاد هرانست واز جنس شبنم مانند ترنجبين است وبهترين أو سفيد وشيرين وجها بزرگ است كه چون در دهن نگاهدارند كأم وزبانرا سرد كند ومغشوش ومصنوع از آرد جورا اين صفت نيست در أول گرم ودر رطوبت ومعتدل ودر جميع افال سواد نقويه باه وضرر صاحبان قولنج قويتر از رنجبين وجالى وملين طبع ومسهل أخلاط سوخته ومركبه رقيقه ومقوى جگر ومعده واحشا جهة خشونت حلق وسرفه وبتهائى كه از مواد رقيقه باشد وجهة حرارة جگر وورم آن با ماء الشعير بهترين ادويه واغذيب است وضماد أو ملين طبع وجالى بشره وبا شير جهة طراوت گونه مؤثر ومولد قراقر معده ومصلحش روغن بادام ورازيانه وقدر شربتش تا بيست مثقال وبدلش مثل أو ترنجبين است وشيخ الرئيس در بعضي ملاقاة فرسوده كه با وجود انكه شير خشت مسهل