Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 119

Contributors:

P.119
كردن دهان نافعست دو سر نباتيست مثل گندم ومنبت أو گندم زارها واز آن درازتر ودرشت تر ودانهء أو ريزه وباريك وخوشهء أو متفرق وپوست أو سياه وبعضى از آن سرخ ودر هر خوشه دو غلاف يا سه بشكل فتيله ودانهء أو در ميان پردهاى غلاف وخوش طعم كرم وبا اندك خشكى ومنضج ومحلل ومسهل اقسام كرم معده وضماد أو جهة أو رام صلبه ودار الثعلب وبا آرد گندم جهة غرب منفجر نافع ومضرانثيين ومصلحش نبر أو قدر شربتش دو درهم است دو قو اسم تخم زردك برتيست شبيه بنانخواه واز آن ريزه تر وبا اندك شدى وگياه أو زيادة بر شبرى وبرگش مثل برل رازيانخه واز آن ريزه تر وچيز أو مثل چتر گشنير وگلش زرد وشد وزغب دار وخوشبو وبيخش بسطبرى انگشتى وباريكتر از آن وقريب بشبرى وطعم أو مثل زردك ودر قزوين گز را نامند ودر جميع افعال قويتر از بستانيست سواي تحريك باه ودر جز خواص نبات أو مذكور شد ومراد از دو قو تخم اوست در سيم گرم ودر دويم خشك ومدر بول وحيض وعرق ومفتح ومقوى معده وباه وهاضمه ومحلل قوى وبا قوه ترياقيه وجهة وسرفه كهنه وفضول سينه وسنگ مثانه ودرد مفاصل وحب القرع وتحليل نفخ ومغص وثقيهء رحم واعانت حمل وگزيدن هوام ورفع عسر ولادت وسحج أطفال وجهة استسقاى طبلى مجرب دانسته‌اند ومضاد أو محلل ورم بلغمى وقدر شربتش تا دو درهم وگويند مضر باه محرورين است ومصلحش گشنيز ومضر مثانه ومصلحش مصطكى وبدلش دو وزن أو تخم زردك وگويند بوزنش تخم كرفس است دوقس بلغة يوناني شامل دو قسم نباتست يكى شبيه بكرص وخوشبو وشد ومخمش شبيه با نجدان وبى بو ديگر را برگ مثل گشنيز وگلش سفيد وچتر أو مثل چتر زردك وتخمش شبيه بزيره وبا تندى وبيخش در طعم شبيه بزردك وبرگش مزنحب در سيم گرم وخشك وتخم هر دو قسم در افعال وخواص مثل دو قو واز آن اندكى ضعيفتر وتخم قسم أخير را بديلمى كيك واش گويند چون سائيدهء وبرجامهء خواب بپاشند رفع اذيت كيك كند وجالينوس دوقس ودوقو را يكى ميداند وديسقوريه دس دوقس را از أصناف زردك برى شمره وأين تحقيق اقربست وحقير اقسام أو را مشاهده نموده است ودو البقله به فارسي كرم سبزه نامند واو حيوانيست شبيه هزارپا واز آن كوچكتر ودر غايت سبزى ودر سبزه زارها ودر برگخهاى سبز بهم مىرسد سردو خشك وتازهء أو با رطوبة وماليدن أو با روغن زيتون جهة كزيدن جانوران وآشاميدن أو جهتنى سموم مشروبه نافع است دود الزبل گرميست زرد رنگ كه در مزبلهء سكون مىشود تكرار ضماد مطبوخ أو در روغن زيتون جهة قرطه كه مقدمهء كچلى است ورفع داء الثعلب مجربست وماليدن روغن أو جهة بواسير وامراض متحد مفيد است دوادم بألف وبى الف چيزايست مثل صمغ وسرخ مايل بسياهى ودر جوف درختهاى كهنه متكون مىشود ودر افعال قائم مقام موميائى است دود خشب الصنوبر كرم درخت كالج است قرب الطبع است بذراريح ويك مثقال أو ستم قاتل است وضماد كوبيده أو در گشودن ورم باو ازالهء كلف وزخم كردن اعضا عجيب الفعل است دود انحل كرميكه از سركه وشراب بهم رسد وضماد اورادع ومحلل ومقوى اعصاب وسعوط أو جهة رفع كرميكه در دماغ بهم رسد قوى الأثر است دود الحرير كرم ابريشم است در أول حال أو تخمى است ريزه ومدور وكبود رنگ كه در لثه بسته در بغل نكاهداشته بعد از بيست دو روز در أوايل فصل بار متكون ميكردد وشبيه بمورچه است وبتدريج قريب بجول وز بزركشده سفيد ميكردد ودومين أيام شش روز أصل برگ توت نميخورد بار أول يكروز بار دويم دو روز بار سيم سه روز بعد از پيله تنيدن رنگش سرخ وبهيئة دانهء خرما مىشود وبعد از چند روز كه پيله را سوراخ كرد بيرون مى آيد سفيد لون وپردار مىباشد ونر ومادة أو با هم جفت شده ودر عرش سه چهار يوم تخم خود را ريخته مىبرد واز رعد ورياح مغربى ومرد جنب وزن حايض فاسد مىشود ودر أول گرم ودر دويم تر وسه درهم از خشك سائيده أو با مرق آرد كندم كه چند روز به دستور بياشامند در تسمين بدن ونيكوئى رنگ رخسار بغايت مفيد وتعليف مرغ با وبغايت مسمن آن وخاكستر سوختهء أو جهة التحام زخمها ورطوبة أو جهة رفع آثار ووضماد مطبوخ أو در روغن كنجد جهة أو رام وخناق وآشاميدن أو جهة خفقان نافع وتعليق خشك أو با پارچه سرخى جهة رفع تب مؤثر است دوام شامل درخت مقل وبلوط مستدير است دوام الشفث بلغة مصراسم سليمانى است دو ارس اسم فارسي درياس است دورس شوكرانست دود الجراد نبات وردانست دو رحولى دلبوث است ودو قوبرى ودو قواغريا دوايا اغرياست دوس مأ الحديد است دوم بلغة مغربى خرماست دواء انحطافى خاليد ونيونست دواء الحية جنطياناست دول طاليسفرم است وبلغة هندى اسم خاك است دو با روج كاكنج است دود القرمزو دود الصباغين قرمز است دود القمر بيخ نرو گست دويره نوعي از ليف است دوقشا بيونانى حنظل است دوقص بصل است دوير ازحمه است دوقطماس مشكطرا امشيع است دواله اسم فارسي اشنه است دوثبات خرما دبس است دوشابى اسم فارسي مفتحج است دوغ اسم فارسي زمخنص است دوده اسم فارسي دخانست دوكى اسم تركى ارز است دولى اسم تركى جليد است دوشان اسم تركى أرنب است دوشان قوردى اسم تركى خنف است دونه اسم هندى مرزنجوش است