Skip to main content

تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 114

Contributors:

P.114
تحليل أو رام سپرزو با حنا جهة سعفه وابريه وبا روغن گل جهة دراز كردن موى بسيار مؤثر وبالخاصية مضر دل أو مصلح أو با درنجبويه وقدر شربتش تا يك مثقال وزيادهء أو مورث مغص ودوارد وثقل اعضأست وبدلش ودر تحليل نصف أو ابهل وچهار دانگ أو بادام ودر ساير افعال نيم وزنش عاقر قرحا وچون دبق را با عسل ودوشاب وسپستان طبخ داده مثل خياطه ترتيب دهند وبر روى أشجار كذار طيوريكه بر آن نشيند پاى بست كردد وصيد شوند وچون با قرمز بيا ميزند باعث شده رنگ أو شود ودر ساير رنگها هم بسيار وخيل است وبيدار بلغة نبطي گياهيست كه از هند خيزد ساقش زرعى نقدر وخشبى واساقل شاخهاى أو خاردار وبرگش بسيار سبز وريزه وثمرش بي گل شبيه بثمر گياه پنبه ودر جوف أو تخم مدور تيره رنگ ودر طعم وبو با شدى واندك تلخى واطعمه را خوش طعم مىسازد ودر دويم گرم ودر سيم خشك وقابض ومعطش ومحرق ومقوى معده وبا شير محرك باه وجهة فالج ولقوه ونقرس وامراض بارده شربا وضماد أو جهة استرخاى مقعد وسنگ مثانه شربا نافع ومضر محرورين ومصلحش بقول بارده وقدر شربتش از تخم وبرگ أو تا سه درهم است وبس به فارسي دوشاب گويند وشامل دوشاب انگورى وخرمائى است ومراد از مطلق أو شيرهء خرما ورطب است كه طنج يافته باشد وغير مطبوخ را سيلان نامند ودوشاب انگورى مسبمى بمفتيح است وخرمائى در دويم گرم ودر أول خشك وملين طبع وكثير الغدأ وموافق بار والمزاج وبلغمى وجهة سرفه وفالج ودرد مفاصل وطلاى أو بتنهائى وبا قسط ونمك جهة گلف وبا شو نيز جهة جمود اعضا از سرما نافع ومولد سوداو محرق آن ومصلحش سركه وبادام وخشخاش وترشيهاست ودوشاب انگورى كه از جوشانيدن آب أو بربع رسد وبا گل دوشاب جوشيده باشد وشيرين گشته موسوم بدو شابست وهر گاه بيكل جوشانيده باشند موسوم بمطبوخ ورب العنب وبا اندك ترشى مىباشد ومذكور خواهد شد ودوشاب انگورى در آخر أول تر ودر دويم گرم ومولد خون صالح ومسمن ومفتح ومداومت أو با شير تازه واندك باوام جهة هزال مفرط وخفقان وضعف احشأ عجيب الأثر وبا اندك سركه جهجة يرقان وسپرز نافع وبا اندك زعفران جهة رفع هم وغم وغضب شديد وبا سداب جهة صرع مجرب دانسته‌اند وبا افتيمون جهة وحشت وجنون وبا مغر قرطم جهة رفع شرى در همان روز وبا انجير وحلبه جهة سعال مزمن ودرد سينه وبا ماء الشعير جهة تفتيت حصاه ومدر بول وشيخ الرئيس قدس سره فرموده كه با آب سيب وقدري برگ ريحان واندكى حرمل در جميع افعال قائم مقام خمر است سواي اسكار وضماد مطبوخ أو با خطمى جهة تحليل أو رام وگشودن دمل نافع وقدر شربتش از ده مثقال تا بيست مثقال است واكثار أو محرق خون ومصدع ومصلحش تخم ريحان وخشخاش است دب به فارسي خرس وبتركى ايو نامند از ساير حيوانات محيل تر وشديد القوه وكثير الخوف ودر دوم گرم ودر سيم رطب ومسن أو يا بس المزاج وجوان أو شديد اللزوجة است ولهذا بچهء أو را أولا صورتي معلوم نيست چون مكرر بليد صورة أو از لزوجات بيرون آمده ظاهر مىگردد وحافظ را اعتقاد آنكه عديم الصورة متولد مىشود وأين محض اشتباه است زهرهء مفتح قوى وآشاميدن يكدانك أو با سكنجبين وعسل وفلفل جهة درد جگر بارد واستسقاى لحمي وزقى ومصروع ونيم مثقال أو جهة قولنج دواب بغايت نافع وطلاى أو تا پنجمرتبه با عسل وفلفل جهة قروح آكله وخزاز ورويانيدن موى مجرب واكتحال أو با عسل وآب رازيانه جهة قوة باصره ورفع بياض ورويانيدن مژه وپنير مايهءاو جهة فربه كردن بدن مؤثر وخون أو بقدر يك مثقال جهة صرع بلغمى وطلا كردن أو كه كرم باشد جهة نضج دمل سريع الأثر واكتحال أو بعد از كندن موى زياد چشم مانع روئيدن أو وبه دستور مانع رستن موى اعضاست وبيه أو در سيم گرم وخشك وضماد أو جهة درد مفاصل مزمنه وبرص وداء الثعلب وسرفهء بارد وبيرون رفتن وشكستگى استخوان وكوفتگى اعضا ونرم كردن اعصاب واعضاى متحجر نافع وچون أنار را بتمامه دانه خالى كرده بيه أو را با مثل أو روغن زيتون در آن گذاشته بآتش نرم كنند جهة رويانيدن موى ابرو وداء الثعلب وبواسير ونواصير وسعفه وماليدن موى أو بر بدن أطفال در حين ولادت جهة عدم ضرر أو از مضرتهاى خارجي مؤثر وپوست أو بسيار خشك وجلوس بر آن جهة فالج ونقرس مرطوبين وصاحب بواسير وقشعريرة وتعليق چشم راست أو باعث گريختن وحوش وتعليق هر دو چشم كه در لثه بسته باشند بر كردن صاحب تب ربع رافع آنعلت وتعليق أنياب أو بر بازوى وچپ مانع سحر وبخور موى أو جهة گريزانيدن هوام مؤثر وچون خصيهء أو را شكافته ماز وسماق باشيده وخشك كنند جهة رفع اسهال بغايت نافع است وسرگين أو محلل خناق واو رام وخوردن أو جهة رفع مغص مفيد است وباء بسكون همزه جراد است ودباب بتشديد باء أول سوسنبر است وبا سى بلغة عراق شفتين بريست دبا بتشديد با نوعي از قرع است كه به فارسي كدوى رومى نامند دجاج به فارسي مرغ خانگى نامند وخروس أو نسبت بمرغ حرارتش كمتر وبيوست در اوغالب وخروس بچه اعدل ومايل برطوبه ومرغ جوان فربه در آخر أول گرم ودر رطوبت معتدل ومرغ بچه أرطب از وبرطوبة فضليه وقول به برودت خروس بچه خلاف قياس وتجربه است چه گل لحوم غير مائي حارند ومهراى أو كثير الغذا ولطيفتر واز أكثر طيور ومولد خون صالح وغير مهرا بخلاف اوست وگوشت آب خروس سالدار محلل وملين طبع ومخرج سودا وجهة قولنج بسيار مفيد است وچون شكم أو را با نمك وقرطم پر كرده
تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي ) — Page 114 | محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )