موادى كه در بيني بچكانند يا بخور دهند سعوط ( عبارت از چيزيست كه در بيني كنند ) جهت تقويت قوهء حافظه وگويند مداومت أو موى سر وريش را سياه كند . صفت آن : مغز سر كلنگ ( اسم فارسي درنا ) وزهره ء أو يكقراط نرم سائيده با روغن زنبق سعوط نمايند وساعتى به پشت بخوابند . سعوط زهرهء خطاف - ( بفارسى پرستوك وبتركى قرلانقوع از طيور معروفست ) را جهة سياه كردن ورويانيدن موى سفيد مجرب دانستهاند . عطوس ( آنچه عطسه آورد ) جهة فالج ولقوه وامراض دماغى . صفت آن : صبر زرد ، حزيق سفيد ، نوشادر ، مرزنجوش ، بوره ارمنى ، شطرج هندى ، مشك بالسوية استعمال نمايند . لخلخه ( آنچه از مايعات خوشبو در ظرفى نموده بو كنند ) جهت منع بخارات به دماغ وسرسام حاره واختلاط عقل نافع است - آب گشنيز ، آب برگ بيد 10 مثقال ، سركه 10 مثقال ، روغن گلسرخ 5 مثقال ، صندل سفيد 1 مثقال بدستور ، لخلخه نمايند . لخلخه - جهت ضعف دل ومواد بارده - قرنفل كباب يكدانك ، بسباسه يك دانك ، مشك يكدانك با گلاب وعرق بهار لخلخه نمايند . نشوق ( آنچه بر بيني كشند وبخور كنند ) چهت تقويت دل وخفقان - آب مورد
الطب الكبير يا فرشته نجات ( فارسي ) — صفحة 370
مساهمون: محمد سرور الدين
ص٣٧٠
هامش
1 - درنا از پرندگان وحشى حلال گوشت داراى پاهاى بلند وگردن دراز ودم كوتاه بيشتر
در كنار آبها مىنشيند أو را كلنگ هم مىنامند ، بعربي ( كركى ) مىگويند .