تأخير روا نمى دارد ، به همين دليل ، ساده تر است كه فرض كنيم كه أو برنامه خود را
اندكى بعد از تصور آن به انجام رسانده نه آنكه بعد از يك دهه يا ديرتر از آن . اين بيشتر
محتمل است كه عبارتى كه در باره حركت به بغداد است بعدا به كتاب ضميمه شده باشد .
( همانند ديگر افزودههايى كه أحيانا در برخى از تأليفات ديگر وى صورت گرفته است ) .
از اين كتاب حداقل دو نسخه خطى باقي مانده است يكى در كتابخانه رضوى
( رياضى 143 ، نك : فهرست كتب كتابخانه مباركه آستان قدس رضوى ، مشهد ، 1345
ج 3 ص 344 ) ونسخه ديگر در نجف . نسخه چاپى بر أساس نسخه خطى نجف
بوده است ( نك : matar صص 34 - 36 ) ، وهمينطور است نقلهاى ذريعة از اين تأليف .
( مق : ذريعة 16 / 156 ش 424 ، - كتاب في المسائل ابتداء الاعمال ) . مجلسي
وأفندي بايد نسخههايى در اختيار مى داشته اند كه در مواردى با نسخههاى نجف ومشهد
مختلف بوده است ( مق : - كتاب قصص الأنبياء [ الراوندي ] ، - كتاب
مختصر المنتخب [ به ترتيب ] ) . براي جزئيات بيشتر درباره اين تأليف نك : matar
11 . * * كتاب فرحة الناظر وبهجة الخواطر ( يا : خاطر )
ذريعة 16 / 161 ش 438 .
الإجازات 18 / 39 .
نك : عاملي ، امل 2 / 205 . ابن طاووس اين كتاب را به عنوان يكى از تأليفات أولية خود
ياد مى كند . عنوان در الإجازات ، به اشتباه " فرحة الناس " آمده است . إسماعيل بغدادي از
آن با عنوان تنبيه الخاطر ونزهة الناظر ياد كرده ومىافزايد برخى آن را به ورام بن أبي فراس
نسبت مى دهند ( هدية العارفين ، استانبول 5 - 1951 ج 2 ص 479 ) . روشن است كه اين
نتيجة خلط اين تأليف با تأليف معروف ورام ( نك : - مجموع ) است . براي جزئيات
بيشتر نك : باب أول فصل أول .
هامش
. شماره نسخه مذكور 5370 است كه د ر فهرست الفبايى ( ص 427 ) به اشتباه با عنوان فرج المهموم
ياد شده . نسخه ديگرى از آن به شماره 815 در كتابخانه دانشگاه تهران ( فهرست ج 3 ص 598 )
موجود است . م