402 . * * + كتاب ملل الاسلام وقصص الأنبياء / أبو جعفر محمد بن جرير الطبري ( م
310 ) ( ؟ )
سعد السعود 20 ، 238 - 240
عنوان فوق تعجب برانگير است زيرا به دو موضوع مستقل وبي ارتباط با هم اشاره دارد .
اما ابن طاووس به وضوح عنوان را بطورى كه مربوط به تأليف است تلقى مى كند ; بهر
روى مورد نقل شده ( از كراسه چهارم برگ 5 - پ كه از سطر هفتم آغاز مى شود ) از
مقولة قصص الأنبياء بوده وبا آغاز نبوت حضرت نوح ارتباط دارد . مطالبى كه در اين
نقل آمده ، در تاريخ طبري نيامده ودر برخى از جزئيات با عبارات مشابه در ديگر
كتابهاى قصص الأنبياء متفاوت است . در بحار 11 / 341 - 342 آمده است كه وى ،
اين نقل از " كتاب القصص " طبري است . نه به طبري مؤرخ ونه به هم نامهاى شيعي وى ،
كتابي با اين عنوان كه در سعد يا بحار آمده نسبت داده نشده هيچكدام از اين دو عنوان
در Tabari , Rosenthal و " Tabari " , Gilliot نيامده است . از آنجا كه اين نقل داراى هيچ
عنصر شيعي نيست نسبت آن به طبري مؤرخ را نمى توان منتفى دانست . آقا بزرگ ( ذريعة
17 / 102 ش 561 ) از چاپ سنگى يك متن فارسي با عنوان " قصص الأنبياء " ياد
مى كند كه با عبارت " قال أبو محمد جرير " آغاز مى شود . آقا بزرگ در اين باره مى گويد :
محتملا اشاره به محمد بن جرير طبري است .
403 . * * ؟ من اخبار آل أبي طالب / ناشناخته ( نيمه ء نخست قرن سوم )
كشف المحجة 124
روشن نيست كه آيا اين عنوان در نسخه ء بوده يا ابن طاووس آن را در وصف كتاب گفته ء
است . اين حقيقت كه مجلسي به تأليف مزبور با عنوان " بعض كتب المناقب " ياد مى كند
( بحار 41 / 43 ) احتمال دوم را تأييد مى كند . " أصل " ( به معناى نسخه ء اصلى يا منبعى كه
ابن طاووس نسخه ء خود را استنساخ كرده ) دارى تاريخ 237 بوده است [ ووجدت في
أصل تاريخ كتابته . . . ] . ابن طاووس آن را در اولين كتابي كه در دسترس أو بوده استنساخ
كرده است . ( أول كتاب عندي الان ) ; ظاهرا اين نسخه در حاشية اين كتاب ويا در
كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — صفحة 428
مساهمون: إتان گلبرگ
ص٤٢٨