عبد الله بن سعيد [ طرائف 2 به اشتباه : المحسن بن مسعود ] العسكري مؤلف كتاب
" المواعظ والزواجر " كه مخالف بارز أهل بيت بوده ، شرح كرده است . اين اشاره به سخن
ابن بابويه است كه : من از الحسن بن عبد الله بن سعيد العسكري خواستم تا اين خبر را
براي ما توضيح دهد ( معاني الأخبار ص 344 ; اين توضيح در صص 344 - 347 آمده
است ) .
ابن طاووس سه علت براي ترجيح اين روايت خطبه امام على [ ع ] بر آنچه در
نهج البلاغة ( به عنوان خطبه سوم ) آمده ياد مى كند : أولا : روايت معاني الأخبار در برابر
نهج البلاغة داراى اسناد است ; ثانيا : روايت معاني را يك مؤلف ضد شيعي تفسير كرده
وبطور ضمني صحت آن را تأييد نموده است ; ثالثا : روايت معاني اقدم از روايت نهج است
وتاريخ درگذشت مؤلف ونيز نسخه معاني كه ابن طاووس استفاده كرده وآن را 331
ياد مى كند ، هر دو بر تولد شريف رضى ( 359 ) مؤلف نهج البلاغة ( وحتى تولد برادر
بزرگ أو شريف مرتضى [ 355 ] ) تقدم دارد ( طرائف 419 - 420 ) [ طرائف 2 ص
127 / طرائف * طرائف * * ) ) .
نكتهاى كه درباره اسناد گفته شده روشن است ; اما علل ديگرى كه وى ياد كرده
مشكلاتى دارند : فرض ضد شيعي بودن عسكري با اينكه أو چندين بار به عنوان راوي ابن
بابويه ظاهر مىشود سازگار نيست ; اين سبب شده تا برخى از علما در اينكه شيخ ابن
بابويه همان مؤلف " المواعظ والزواجر " ( م ذي حجه 382 ) باشد ترديد كنند . نك : نوابغ
صص 88 - 90 ; رياض 1 - 200 - 201 ; أعيان 22 / 140 - 154 . آنچه بر مشكل
مىافزايد ادعاى ابن طاووس درباره تاريخ وفات صدوق است . همانطورى كه از نقلهاى
أو از " معاني " در تأليفات غير طرائف بدست مى آيد ، أو از هويت مؤلف آگاهى داشته
وبه سختى مى توان گفت أو از اين كه ابن بابويه در 381 يعنى 22 سال بعد از تولد رضى
در گذشته بي اطلاع بوده است . شايد بتوان گفت كه ابن طاووس تاريخ ابن بابويه با پدرش
علي بن الحسين كه در 329 درگذشت اشتباه كرده اما اين نظر چندان محتمل نيست .
همينطور پذيرش سخن وى درباره نسخه معاني كه در سال 331 نوشته شده دشوار
مى نمايد . مى توان بر أساس شواهد داخلي اثبات كرد كه معاني ابن بابويه پس از 354 به
كتابخانه ابن طاووس ( فارسي ) — صفحة 378
مساهمون: إتان گلبرگ
ص٣٧٨