Ahlwardt در شناساندن نسخه ء برلين 2177 از طرائف اين است كه ابن طاووس مؤلف
وعبد المحمود ويراستار كتاب مى باشد ( نك : Verzeichnis ج 8 ص 486 ) .
استفاده غير عادى از نام مستعار مى تواند ناشى از تقيه باشد . كتاب ، بيان كننده ء
عواطف شديد ضد سنى بوده ومى توانسته براي ابن طاووس مشكلاتى را با حكومت
بنى عباس بوجود آورد . نكته ء ديگرى كه مسأله ء تقيه را تثبيت مى كند اين است كه :
ابن طاووس در " طرف " به طرائف اشاره مى كند اما روشن نمى كند كه وى نويسنده ء آن
است بلكه تنها سفارش به خواندن آن به خواننده ها دارد . حر عاملي شك ندارد كه
استفاده از اسم مستعار براي تقيه بوده است " زيرا أو بيشتر در همان بلد خلفاى عباسى بسر
مى برده است " ( اثبات 4 / 36 ، نيز نك : 3 / 165 ) .
همچنين حدس زده شده كه ابن طاووس نويسندگى خود نسبت به طرائف را ، هم
در طرائف وهم در طرف به اين دليل كه آنها قبل از هجوم مغول تأليف شده بود ، پنهان
كرده است ( ذريعة 15 / 162 ) . اما اين حدس با اين مطلب كه ابن طاووس نويسندگى
خود را نسبت به طرائف در چند نوشته كه پيش از سال 656 ( قبل از سقوط بغداد )
نوشته اعتراف مى كند - جمال ، كشف ، إجازات ، اقبال وسعد السعود - سازگارى ندارد .
در مورد كشف مى توان استدلال كرده كه چون به عنوان وصيتي براي فرزندان نگاشته ،
از اين كه كتاب در دسترس مخالفان قرار گيرد خطرى در ميان نبوده . است اما مشكل
بتوان همين استدلال را دربارهء سعد كرد كتابي كه به عنوان راهنماى كتابخانه ء ابن طاووس
نوشته شده بود . همينطور دربارهء جمال واقبال نيز اين استدلال بي ثمر است زيرا آنها
كتب ادعيهاى هستند كه بطور طبيعي براي مخاطبان زيادى در نظر گرفته شده اند . حدس
من اين است كه طرائف ( ونيز طرف ) در دوران سكونت طولانى ابن طاووس در بغداد
نوشته شده وبعد از آن كه وى بغداد را براي حصون شيعي حله ، نجف وكربلا ترك
كرده احساس كرده كه نام بردن از خود در تأليف طرائف ، ديگر خطرى ندارد . ( فرضيه ء
هامش
. همين شيوه را برادر ابن طاووس يعنى جمال الدين احمد در كتاب عين الغبرة في غبن العترة " در
پيش گرفته ودر آنجا به رسم تقيه عناوين كتاب را با قال " عبد الله بن إسماعيل " بيان كرده . نك :
فهرست مجلس ج 13 ص 239 . م