از جانب پيامبر ( ص ) است كه از مهمترين كارهاى پيامبر ( ص ) است . اين است كه مىگوييم پيامبر ( ص ) در اذان و اقامه به ذكر مراتب الهيت و كبريائيت وى پرداخت و به دنبال انها به شهادت به توحيد و رسالت پرداخت .
به عبارت ديگر ، الهيت و كبريائيت را با شهود خود اثبات كرد و حجيت شهود خود را با رسالت خويش اثبات نمود . رسالت خود را نيز با قدرت خويش اثبات كرد . بهطورىكه پيامبر ( ص ) الهيت و كبريائيت پروردگار را با شهود خويش اثبات نمود . شهادت وى نيز توجه وى به لزوم عبوديت پروردگار و قيام به نماز - كه خانه عبوديت و شامل همه انواع ان است - است .
بعد از ان فرمود : حى على الفلاح ؛ زيرا اين امر از لوازم الهيت و كبريائيت است . همچنانكه فطرت جوينده خضوع براى كامل به چنين امرى حكم مىنمايد . چنانكه انگار پيامبر ( ص ) فرموده است : حال كه الهيت و كبريائيت مختص خداوند است و عبوديت به حكم فطرت از مقتضيات ان است ، پس ناگزير بايد به جانب نماز و خضوع در برابر وى دويد و براى ان شتاب كرد ؛ زيرا قوىترين اثر عبوديت اين است كه عبوديت لازمه فطرت است .
پس از ان پيامبر ( ص ) در عبارت « حى على الفلاح » يكى ديگر از آثار عبوديت را بيان كرد ؛ يعنى فلاح . درحالىكه هيچ فلاحى بدون آزادى و آسايش وجود ندارد . آزادى نيز يعنى نفوذ مشيت و اراده . در ادامه نيز بيان خواهد شد كه آزادى در وراى عالم طبيعت است . چنانكه خداوند متعال فرموده است :
وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ
« 1 »
آسايش و راحتى نيز عبارت است از لذت مطلق غير مسبوق به خستگى ، غير مقارن با خستگى ، و لذتى كه خستگى به دنبال نداشته باشد و چنين چيزى منحصرا در آخرت به دست خواهد آمد . همچنانكه خداوند متعال فرموده است :
هامش
( 1 ) . فصلت ( 41 ) : 31 .