[ 208 ]
وَ الْعَصْرِ . إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ . إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ تَواصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ
. ( عصر / 3 ) سوگند به عصر ، كه واقعاً انسان دستخوش زيان است ، مگر كسانى كه به خدا گرويده و كارهاى شايسته كرده و همديگر را به حق سفارش و به شكيبايى توصيه كردهاند .
( 1153 ) ابو هشام محمّد بن يزيد بن رفاعة از عمويش على بن رفاعة و او از پدرش نقل كرد كه با على بن عبد اللَّه بن عباس قصد سفر حج را داشتم . او در مدينه براى خواندن خطبه به منبر رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله نشست و سورهء مباركه عصر را قرائت كرد و در توضيح و تبيين اين سوره چنين گفت :
وَ الْعَصْرِ . إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ
يعنى ابو جهل بن هشام و انسانهاى هم كيش او در خسران بوده و از زيانكاراناند .
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا
يعنى مؤمنان و از جمله آنان ابو بكر است
وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
يعنى كسانى كه اعمال صالح انجام دهند كه از اين قبيل بود عمر بن خطّاب
وَ تَواصَوْا بِالْحَقِّ وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ
يعنى على بن ابى طالب عليه السّلام كه توصيه به حق و سفارش به صبر و استوارى كرده و مىكند .
( 1154 ) ابى بن كعب حكايت كرد ، براى رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله سوره عصر را قرائت كردم و عرض كردم ؛ پدر و مادرم فدايت شوند ، تفسير اين سوره را برايم بيان فرماييد .
نبى صلى اللَّه عليه و آله « فرمود :
وَ الْعَصْرِ إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ
قسم به عصر كه انسان در خسران و زيان است و بالاخص ابو جهل بن هشام كه زيان بارترين آنان است .
وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ
بدانيد توصيهكننده به صبر ، على بن ابى طالب عليه السّلام است « 1 » و اين آيه در شأن آن بزرگوار است .
( 1156 ) زبير بن عدىّ از ضحّاك نقل كرد ؛ ابن عباس در تبيين سوره عصر بيان كرد
هامش
( 1 ) روايت 1155 / شواهد التنزيل از قول ابى امامة از ابى بن كعب از رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله با همين معنى ذكر شده است .