سوختن و آتش . [ وَ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ شَدِيدٌ ] و در عالم آخرت ( دنيا طلبان را ) عذاب سخت جهنّم است . زندگى دنيا و نازل شدن آب حيات از آسمان ارواح را مثل به آمدن باران از آسمان زده و صورت انسان را در ابتداى كار تشبيه به روييدن گياه كرده كه در ابتدا ضعيف است . سپس استوا و بزرگ شدن انسان را تشبيه به استوا و بزرگ شدن گياه كرده كه در آن حال گياه سبز و شاداب مىشود و غافل از آخرت شگفت زنده مىگردد ، سپس انحطاط و پايين آمدن انسان و بالاخره مرگ او را تشبيه به خشك شدن گياه و زردى و شكستگى آن كرده ، سپس عذاب اخروى را براى كسى كه فريب دنيا را خورده به آتش شدن و سوختن گياه خشك تشبيه نموده است . [ وَ مَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رِضْوانٌ ] مغفرت و رضوان براى كسى است كه فريب دنيا را نخورده است ، يا براى همه است به شرط استعداد و استحقاق . [ وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا مَتاعُ الْغُرُورِ ] زندگى دنيا بهره و لذّتى است كه از غرور ناشى مىشود يا متاعى است كه سبب غرورست . [ سابِقُوا ] ( الا اى مؤمنان ) بشتابيد . اين جمله به منزلهى نتيجه ، يا جواب سؤال مقدّر است كه ناشى از ما قبلش مىباشد ، گويى كه گفته شده : اگر حيات و زندگى دنيا متاع غرور است و اهل دنيا در آخرت معذّب هستند پس ما چه كار كنيم ؟ فرمود : به مغفرت خدا سبقت بگيريد .
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى )ج ۱۳ — صفحه 580
پدیدآورندگان: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص۵۸۰