[ بَلْ مَتَّعْتُ ] باقى ماندن مشركين بر روش باطل خود از آن جهت نيست كه بر تقليد از پدرانشان اعتماد دارند و به آن تمسّك مىكنند بلكه اينان و پدرانشان را تمتّعات و لذّتهاى حيوانى اين چنين كرده است . [ هؤُلاءِ ] مقصود قريش است . [ وَ آباءَهُمْ ] اينان و پدرانشان در لذّتهاى حيوانى فرورفته و غرق شدند ، بدون آنكه كسى آنان را از بلاها و مصائب بر حذر دارد و بترساند و بدون آنكه پيامبرانى به آنان هشدار دهد و در نتيجه آنها با آن لذّتها آرامش پيدا كردند و به آن اطمينان يافته و خاطر جمع شدند . [ حَتَّى جاءَهُمُ الْحَقُّ ] تا آنكه ولايت به سراغ آنها آمد . [ وَ رَسُولٌ مُبِينٌ ] و رسول واضح و آشكارى براى آنها فرستاده شده كه رسالتش و راستى آن آشكار بود . و ممكن است منظور اين باشد كه رسالتش را ظاهر و آشكار مىكند . [ قالُوا هذا ] مشركين گفتند : اين كتابى كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ادّعا مىكند كه آن كتاب آسمانى و الهى است سحر و جادو است ، يا اين رسالتى كه او ادّعا مىكند از جانب خدا است ، يا اين كارهاى خارقالعادهاى كه از او ظاهر مىشود سحر و جادو است و ما نسبت به اين امور كافر هستيم . [ وَ قالُوا لَوْ لا نُزِّلَ هذَا الْقُرْآنُ عَلى رَجُلٍ مِنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيمٍ ] منظور از قريتين مكّه و طائف است اين سخن از آن است كه
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى )ج ۱۳ — صفحه 113
پدیدآورندگان: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص۱۱۳