نشاط ايجاد كند ، اشعار به اين باشد كه روياندن نبات به كيفيّتهاى مخصوص و تصويرهاى متعدّد و عجيب ، توليدهاى غريب جز از مبدأ داناى توانا كه مباشر آن باشد ممكن نيست . پس گويى كه مبدأ در حكايت روياندن نبات نزد شنونده حاضر است و براى او مشهود است پس از آنكه از او غايب بود . [ بَلْدَةً مَيْتاً ] مردگان گياه و نبات را نشر داديم . [ كَذلِكَ تُخْرَجُونَ ] همچنين بعد از مرگتان از زمين خارج مىشويد ، پس چرا از اعاده و بازگشت تعجّب مىكنيد و آن را غريب مىشماريد . [ وَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْواجَ كُلَّها ] و كسى كه همهى اصناف مخلوقات را آفريد . [ وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الْفُلْكِ وَ الْأَنْعامِ ما تَرْكَبُونَ لِتَسْتَوُوا عَلى ظُهُورِهِ ] و كشتيها را مركب شما قرار داد و چهارپايان را آفريد تا شما بر پشت آنان سوار شويد . لفظ « ظهور » جمع است ، مفرد آوردن ضمير مضاف اليه به اعتبار لفظ و معناست . [ ثُمَّ تَذْكُرُوا نِعْمَةَ رَبِّكُمْ إِذَا اسْتَوَيْتُمْ عَلَيْهِ ] غايت همهى مخلوقات ياد آورى و شكر و سپاس شما در برابر خداست كه چيزى كه آن را براى خود نعمت مىشمريد به شما ارزانى فرمود . [ وَ تَقُولُوا ] با دلهايتان به ياد آوريد و با زبانهايتان سخن بگوييد ، كه زبانهاى شما مكلّف است كه شكر و سپاس خدا بر آنها جارى مىشود .
بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى )ج ۱۳ — صفحه 103
پدیدآورندگان: سلطان محمد گنابادى ( سلطان عليشاه )
ص۱۰۳