( با تازيانه ) بر پشت تو زند وأموال تو را به غارت برد . تو ( به فرمان أو ) گوش بده و ( از آن )
أطاعت كن " . ( 35 )
2 - " سلمة بن يزيد جحفى از پيامبر پرسيد : اگر اميرانى بر ما حاكم شدند كه
حق ما را از ما گرفتند وما را از حقوقمان باز داشتند چه كنيم ؟ پيامبر ( ص ) روى خود را
از سلمه برگرداند . سلمه مجددا سؤال خود را مطرح كرد . پيامبر پاسخ داد :
( فرمان آن اميران را ) بشنويد وأطاعت كنيد ، همانا آنان مسؤول كارهاى خود
هستند وشما هم مسؤول كارهاى خود [ = إسمعوا وأطيعوا فإنما عليهم ما حملوا وعليكم ما
حملتم ] " . ( 36 )
3 - " پيامبر ( ص ) به عوف بن مالك گفت : . . . بدترين امامان شما كساني
هستند كه شما دشمن آنان هستند وآنان را لعن مىكنيد ، آنها نيز با شما دشمنى مىكنند
وشما را لعن مىنمايند . عوف پرسيد : اى رسول خدا ، اگر چنين وضعي پيش آمد ،
با اين اميران مخالفت نكنيم ؟ پيامبر ( ص ) فرمود : نه ، تا زماني كه آنان در ميان شما نماز
مىخوانند ( با آنان مخالفت نكنيد ) واگر ديديد حاكمى كه بر شما حكومت مىكند
معصيتي را انجام مىدهد از معصيت وى ناخرسند باشيد ولى دست از أطاعت أو برنداريد
" . . . الا ومن ولى عليه وال فرآه يأتي شيئا من معصية الله فليكره ما يأتي من معصية الله ولا تنزعن يدا
من طاعة " . ( 37 )
4 - " رسول خدا مىفرمايد : اگر به شما بر طبق آنچه كه من به شما گفتهام
دستور دادند ، در اين صورت هم ايشان از امرى كه كردهاند اجر مىبرند وهم شما به
سبب اطاعتتان پاداش خواهيد داشت . ولى اگر به شما دستوري دادند كه من شما را به
آن امر نكرده بوده ، در اين صورت گناه اين دستور بر عهده خود آنان است وذمه شما از آن
برى مىباشد ( وعقابى نخواهيد داشت ) . زيرا هنگامى كه شما خدا را ملاقاة كرديد
خواهيد گفت : خداوندا ! پيامبرانى را به سوى ما فرستادى ، ما نيز به اذن تو از ايشان
أطاعت كرديم ، جانشينانى براي آن پيامبران بر ما برگزيدى باز به دستور تو از ايشان نيز
هامش
( 35 ) صحيح مسلم ج 6 / 20 ، سنن بيهقى ج 8 / 157 .
( 36 ) صحيح مسلم ج 6 / 19 ، 20 ، سنن بيهقى ج 8 / 158 .
( 37 ) صحيح مسلم ج 6 / 24 ، سنن بيهقى ج 8 / 158 .