( 1 ) كلام آن حضرت
در كليات توحيد
روايت شده : هنگامى كه مأمون قصد داشت امام رضا ( عليه السلام ) را به
ولايتعهدى منصوب كند ، بني هاشم را جمع كرد وگفت : من قصد دارم كه
خلافت بعد از خود را به امام رضا ( عليه السلام ) واگذارم ، بني هاشم نسبت به امام
حسد ورزيدند وگفتند : آيا مىخواهى را متصدى امرى كنى كه از آن
آگاهى ندارد ، اگر مىخواهى ناداني أو بر تو آشكار شود كسى را نزد أو
بفرست تا بيايد ، مأمون نزد آن حضرت فرستاد ، بني هاشم به ايشان عرض
كردند : اى أبا الحسن بر منبر برو وخداوند را توصيف كن ، آنگونه كه خدا
را بر آن عبادت كنيم .
امام بر منبر رفت ، لحظه اى نشست وتأمل كرد ، آنگاه ايستاد وپس
از حمد وثناى الهى ودرود فرستادن بر پيامبر وخاندانش اين گونه سخن
گفت :
اولين مرتبه بندگى خداوند شناخت أو است ، وپايه شناسائى أو يگانه
دانستن أو است ، وكمال يكتا دانستن أو نفى صفات ( زائد بر ذات ) از ذات
أقدس أو است ، زيرا عقول گواهى دهند كه هر صفت وموصوفى مخلوق است ،
وهر موصوفى گواهى دهد به اين كه براي أو خالقي است كه آن خالق داراى
چنين صفتي نبوده وموصوف به اين صفت نمىباشد ، وهر صفت وموصوفى
صحيفة الرضا ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 315
مساهمون: الشيخ جواد القيومي
ص٣١٥