بسيارى به آنها امانت بسپارى ردّ امانت كنند و برخى ديگر اهل كتاب ( يهود ) چنانند كه اگر به آنها يك دينار امانت دهى ردّ نكنند جز آن كه بر مطالبهء آن سخت گيرى كنى از اين رو كه گويند براى ما ، پيروان كتاب تورات به هر وسيله خوردن مال غير اهل تورات گناهى ندارد و اين سخن را به كتاب تورات نسبت دهند در صورتى كه مىدانند كه به خدا نسبت دروغ مىدهند .
تفسير :
وَ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ
عطف به اعتبار معنى است گويا كه گفته است :
از اهل كتاب كسانى هستند كه با حيله‌هاى شيطانى حيله‌گرى مىكنند و بعضى از آنها از حيله‌گرى سالمند . و از اهل كتاب در مقام امانت و خيانت
مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطارٍ
باء براى تعدّى است و قنطار چهل وقيه از طلا يا نقره است يا هزار دينار ، يا به مقدار پوست گاو ، پر از طلا يا نقره ، يا يك هزار و دويست وقيه ، يا هفتاد هزار دينار ، و مقصود مدح بعضى از اهل كتاب است كه اگر مال بسيارى به او امانت دهى خيانت نمىكند .
يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ
يعنى امانت را ادا مىكند ، برخى گفته‌اند مقصود از اين گونه اشخاص بعضى از نصارى مىباشند .
وَ مِنْهُمْ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِدِينارٍ
اصل دينار « دنّار » است به دليل اينكه جمع آن دنانير است ، و مقصود اين است كه بعضى از آنها حتّى در مال اندك هم خيانت مىورزند .
لا يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ إِلَّا ما دُمْتَ عَلَيْهِ قائِماً
آن را به تو بر نمىگرداند مگر اينكه از نظر او غايب نشوى ، برخى گفته‌اند : مقصود بعضى از يهودان است و حقّ اين است كه هيچ كدام از امانت و خيانت اختصاصى به يك گروه ندارد .
ذلِكَ
يعنى آن ادا نكردن امانت از آن جهت است
بِأَنَّهُمْ قالُوا لَيْسَ عَلَيْنا فِي الْأُمِّيِّينَ سَبِيلٌ
كه گفتند در حقّ غير اهل كتاب بر ما عقوبتى