را در حفظ صلح به كار مى برد ولى شورشيان تصميم به جنگ داشتند
وسخنرانانشان مردم را به جنگ با امام تحريض مى كردند ، پس از آنكه
عبد الله بن زبير سخن گفت امام به فرزندش فرمود : پسرم برخيز وبا اين
مردم سخن بگوى ، امام حسن عليه السلام برخاست ودر سخنانش فرمود :
( اينكه پسر زبير گفت : علي عليه السلام كار مردم را به پراكندگى كشانيد ، پدر
خودش زبير بيش از هر كس مسؤول اين حادثه است ، أو با دستش بيعت
كرد نه با دلش ، أو به ظاهر اقرار به بيعت كرد ولى اطرافيانش را براي جنگ
فرآهم آورد ) .
در اين جنگ امام حسن عليه السلام فرماندهى طرف راست لشكر را
به عهده داشت هم چنان كه فرماندهى طرف چپ بدست برادرش امام
حسين عليه السلام بود ، با رشادت ياران امام لشكرى كه به رهبرى عايشه
وطلحه وزبير تشكيل شده بود شكست خورد ، اما با اين اقدام عايشه در
مورد جنگ با حضرت ، درهاى انقلاب از طرف مخالفين بر امام باز شد
ومسلمانان يكپارچگى خود را از دست دادند .
در جنگ صفين : از جمله حوادث مهمى كه در تاريخ اسلام روى
داد حادثهء صفين است ، حادثه اى دردناك كه مبارزهء بين حق وباطل را به
روشنى مجسم مى سازد ، مبارزه اى بين خلافت أصيل اسلامي به رهبرى
أمير حق وپيشواى عدالت حضرت علي عليه السلام ، وبين حكومتي دنيايى كه
چيزى كه مورد توجه أو نبود حق وعدالت بود ورهبرى اش را معاوية
به عهده داشت ، حادثهء صفين رويداد تلخى است كه موجب شكست
حكومت امام گرديد وچنان ايشان را به اندوه كشانيد كه آرزوى مرگ كرد ،
صحيفة الحسن ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 15
مساهمون: الشيخ جواد القيومي
ص١٥