تحقيق كتاب و مصاديق آن
لفظ كتاب مصدر است و بر چيزى كه قابليّت و شأنيّت نقش بستن ذات و مادهء خود را دارد اطلاق مىشود ؛ مانند صورتهائى كه بر مواد ثبت مىشود ، و يا شأنيت انطباع صورتش را دارا است ، همچون الفاظى كه صورتهاى كتبى آنها در چيز ديگرى منقوش شده باشد .
و نيز بر خود صورتهاى منقوش شده و بر آنچه اين صورتها در آن ثبت مىشود ؛ به اعتبار ترسيم شدن صورتها در آن كتاب اطلاق مىشود .
بنا بر اين الفاظى كه وضع شدهاند تا صورتهايشان در صحيفهها نقش ببندد و خود صور مكتوبه و كتابهايى كه آن صور در آنها ثبت مىشود ؛ كتاب ناميده مىشود . و صورتهاى طبيعى و موادّى كه صورتها ، در آن نقش مىبندند نيز كتاب ناميده مىشوند و نفوس حيوانى و نفوس انسانى و فلكى و محلهاى آنها هم ، كتاب نام دارند .
نفوسى كه متعلّق به بدنهاى مثالى هستند و همچنين خود ابدان مثالى ، كتاب مىباشند « 1 » و صورتهاى علميّهء حاصل شده در نفوس سفلى و علوى و خود نفوس از جهت اينكه دانش در آنها پديد مىآيد ؛ كتاب ناميده مىشوند « 2 » و صفات زشت و نيكى كه در نفوس پيدا مىشود و خود
هامش
( 1 ) بدن مثالى شبيه است به بدن جسمانى مثل صورت در آينه كه جسم به نظر مىآيد امّا جسم نيست .
( 2 ) همچنين رذائل و خصائل اخلاقى نفس و حقيقت آنها از جنبه پذيرا شدن اخلاقى نيز كتاب ناميده مىشود .